東京大学 新領域創成科学研究科 人間環境学専攻 2022年8月実施 微分方程
Author
思齐塾 , 祭音Myyura
Description
以下の全ての設問に解答せよ。
(1) 以下の微分方程式1), 2)について、一般解をそれぞれ求めよ。
d y d x = 3 x y + y x \frac{dy}{dx} = 3 \frac{x}{y} + \frac{y}{x} d x d y = 3 y x + x y
d 2 y d x 2 − 4 d y d x + 3 y = e − x \frac{d^2y}{dx^2} - 4\frac{dy}{dx} + 3y = e^{-x} d x 2 d 2 y − 4 d x d y + 3 y = e − x
(2) 次の連立方程式について、一般解を求めるとともに、 α = 0 , β > 0 \alpha = 0, \beta > 0 α = 0 , β > 0 のときの解軌道の概形を描け。
{ d x d t = α x + β y d y d t = − β x + α y \begin{cases} \frac{dx}{dt} = \alpha x + \beta y \\ \frac{dy}{dt} = -\beta x + \alpha y \end{cases} { d t d x = αx + β y d t d y = − β x + α y
(3) 次の偏微分方程式の一般解を求めよ。
∂ 2 z ∂ x 2 − ∂ 2 z ∂ x ∂ y − 12 ∂ 2 z ∂ y 2 = x + y \frac{\partial^2 z}{\partial x^2} - \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} - 12 \frac{\partial^2 z}{\partial y^2} = x + y ∂ x 2 ∂ 2 z − ∂ x ∂ y ∂ 2 z − 12 ∂ y 2 ∂ 2 z = x + y
题目描述
回答以下全部问题。
分别求下列两个常微分方程的一般解:
求解:
d y d x = 3 x y + y x . \frac{dy}{dx}=3\frac{x}{y}+\frac{y}{x}. d x d y = 3 y x + x y .
求解:
d 2 y d x 2 − 4 d y d x + 3 y = e − x . \frac{d^2y}{dx^2}-4\frac{dy}{dx}+3y=e^{-x}. d x 2 d 2 y − 4 d x d y + 3 y = e − x .
求线性方程组
{ d x d t = α x + β y , d y d t = − β x + α y \begin{cases}
\dfrac{dx}{dt}=\alpha x+\beta y,\\[4pt]
\dfrac{dy}{dt}=-\beta x+\alpha y
\end{cases} ⎩ ⎨ ⎧ d t d x = αx + β y , d t d y = − β x + α y
的一般解;并在 α = 0 , β > 0 \alpha=0,\ \beta>0 α = 0 , β > 0 时,画出解在 x y xy x y 平面中的轨道大致形状及运动方向。
求偏微分方程
∂ 2 z ∂ x 2 − ∂ 2 z ∂ x ∂ y − 12 ∂ 2 z ∂ y 2 = x + y \frac{\partial^2z}{\partial x^2}
-\frac{\partial^2z}{\partial x\partial y}
-12\frac{\partial^2z}{\partial y^2}
=x+y ∂ x 2 ∂ 2 z − ∂ x ∂ y ∂ 2 z − 12 ∂ y 2 ∂ 2 z = x + y
的一般解。
Kai
Here is a possible solution to the problems:
(1) 1) d y d x = 3 x y + y x \frac{dy}{dx} = 3\frac{x}{y} + \frac{y}{x} d x d y = 3 y x + x y . Let v = y x v = \frac{y}{x} v = x y , so y = v x y = vx y = vx and d y d x = v + x d v d x \frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx} d x d y = v + x d x d v . Then
v + x d v d x = 3 v + v ⟹ x d v d x = 3 v ⟹ v d v = 3 x d x v + x \frac{dv}{dx} = \frac{3}{v} + v \implies x \frac{dv}{dx} = \frac{3}{v} \implies v dv = \frac{3}{x} dx v + x d x d v = v 3 + v ⟹ x d x d v = v 3 ⟹ v d v = x 3 d x . Integrating both sides, we get
∫ v d v = ∫ 3 x d x ⟹ v 2 2 = 3 ln ∣ x ∣ + C ⟹ v 2 = 6 ln ∣ x ∣ + 2 C ⟹ y 2 x 2 = 6 ln ∣ x ∣ + 2 C ⟹ y 2 = x 2 ( 6 ln ∣ x ∣ + C ′ ) \int v dv = \int \frac{3}{x} dx \implies \frac{v^2}{2} = 3\ln|x| + C \implies v^2 = 6\ln|x| + 2C \implies \frac{y^2}{x^2} = 6\ln|x| + 2C \implies y^2 = x^2(6\ln|x| + C') ∫ v d v = ∫ x 3 d x ⟹ 2 v 2 = 3 ln ∣ x ∣ + C ⟹ v 2 = 6 ln ∣ x ∣ + 2 C ⟹ x 2 y 2 = 6 ln ∣ x ∣ + 2 C ⟹ y 2 = x 2 ( 6 ln ∣ x ∣ + C ′ ) .
d 2 y d x 2 − 4 d y d x + 3 y = e − x \frac{d^2y}{dx^2} - 4\frac{dy}{dx} + 3y = e^{-x} d x 2 d 2 y − 4 d x d y + 3 y = e − x . The characteristic equation is r 2 − 4 r + 3 = 0 ⟹ ( r − 1 ) ( r − 3 ) = 0 ⟹ r = 1 , 3 r^2 - 4r + 3 = 0 \implies (r-1)(r-3) = 0 \implies r = 1, 3 r 2 − 4 r + 3 = 0 ⟹ ( r − 1 ) ( r − 3 ) = 0 ⟹ r = 1 , 3 . So the homogeneous solution is y h = c 1 e x + c 2 e 3 x y_h = c_1 e^x + c_2 e^{3x} y h = c 1 e x + c 2 e 3 x .
For the particular solution, we assume y p = A e − x y_p = A e^{-x} y p = A e − x . Then y p ′ = − A e − x y_p' = -A e^{-x} y p ′ = − A e − x and y p ′ ′ = A e − x y_p'' = A e^{-x} y p ′′ = A e − x .
Substituting into the equation, we get A e − x − 4 ( − A e − x ) + 3 A e − x = e − x ⟹ A + 4 A + 3 A = 1 ⟹ 8 A = 1 ⟹ A = 1 8 A e^{-x} - 4(-A e^{-x}) + 3A e^{-x} = e^{-x} \implies A + 4A + 3A = 1 \implies 8A = 1 \implies A = \frac{1}{8} A e − x − 4 ( − A e − x ) + 3 A e − x = e − x ⟹ A + 4 A + 3 A = 1 ⟹ 8 A = 1 ⟹ A = 8 1 .
So y p = 1 8 e − x y_p = \frac{1}{8} e^{-x} y p = 8 1 e − x . The general solution is y = c 1 e x + c 2 e 3 x + 1 8 e − x y = c_1 e^x + c_2 e^{3x} + \frac{1}{8} e^{-x} y = c 1 e x + c 2 e 3 x + 8 1 e − x .
(2) w = x + i y w=x+iy w = x + i y とおくと
w ′ = ( α − i β ) w w'=(\alpha-i\beta)w w ′ = ( α − i β ) w
なので、
x ( t ) = e α t { C 1 cos ( β t ) + C 2 sin ( β t ) } , y ( t ) = e α t { − C 1 sin ( β t ) + C 2 cos ( β t ) } . \boxed{
\begin{aligned}
x(t)&=e^{\alpha t}\{C_1\cos(\beta t)+C_2\sin(\beta t)\},\\
y(t)&=e^{\alpha t}\{-C_1\sin(\beta t)+C_2\cos(\beta t)\}.
\end{aligned}} x ( t ) y ( t ) = e α t { C 1 cos ( βt ) + C 2 sin ( βt )} , = e α t { − C 1 sin ( βt ) + C 2 cos ( βt )} .
これが任意の α , β \alpha,\beta α , β に対する一般解である。特に α = 0 , β > 0 \alpha=0,\ \beta>0 α = 0 , β > 0 では
x ( t ) 2 + y ( t ) 2 = C 1 2 + C 2 2 x(t)^2+y(t)^2=C_1^2+C_2^2 x ( t ) 2 + y ( t ) 2 = C 1 2 + C 2 2
となるので、原点を中心とする円軌道である。正の x x x 軸上では y ′ = − β x < 0 y'=-\beta x<0 y ′ = − β x < 0 だから、向きは時計回りである。
(3) 微分作用素は
∂ x 2 − ∂ x ∂ y − 12 ∂ y 2 = ( ∂ x − 4 ∂ y ) ( ∂ x + 3 ∂ y ) \partial_x^2-\partial_x\partial_y-12\partial_y^2
=(\partial_x-4\partial_y)(\partial_x+3\partial_y) ∂ x 2 − ∂ x ∂ y − 12 ∂ y 2 = ( ∂ x − 4 ∂ y ) ( ∂ x + 3 ∂ y )
と因数分解できる。したがって斉次方程式の一般解は
z h = f ( y + 4 x ) + g ( y − 3 x ) z_h=f(y+4x)+g(y-3x) z h = f ( y + 4 x ) + g ( y − 3 x )
である。また
z p = x 3 6 − y 3 72 z_p=\frac{x^3}{6}-\frac{y^3}{72} z p = 6 x 3 − 72 y 3
とおけば
( z p ) x x − ( z p ) x y − 12 ( z p ) y y = x + y . (z_p)_{xx}-(z_p)_{xy}-12(z_p)_{yy}=x+y. ( z p ) xx − ( z p ) x y − 12 ( z p ) yy = x + y .
よって一般解は
z = f ( y + 4 x ) + g ( y − 3 x ) + x 3 6 − y 3 72 , \boxed{z=f(y+4x)+g(y-3x)+\frac{x^3}{6}-\frac{y^3}{72}}, z = f ( y + 4 x ) + g ( y − 3 x ) + 6 x 3 − 72 y 3 ,
ただし f , g f,g f , g は任意の二回微分可能な一変数関数である。