跳到主要内容

東京大学 新領域創成科学研究科 複雑理工学専攻 2019年8月実施 専門基礎科目 第3問

Author​

Miyake, 祭音Myyura

Description​

Let a>0,x,y,Xa>0,x,y,X, and YY be real numbers, ee be the base of the natural logarithm, and ii be the imaginary unit. Answer the following questions.

(Q.1) Show

lim⁡X→∞∣∫0Ye−a(X+iy)2 dy∣=0.(1)\lim_{X\to\infty}\left|\int_0^Y e^{-a(X+iy)^2}\,dy\right|=0.\tag{1}

(Q.2) Calculate the integral

∫−∞∞e−a(x+iY)2 dx\int_{-\infty}^{\infty}e^{-a(x+iY)^2}\,dx

by using contour integration along the path shown in Figure 1. You may use Eq. (1) and ∫−∞∞e−ax2 dx=π/a\int_{-\infty}^{\infty}e^{-ax^2}\,dx=\sqrt{\pi/a}.

Figure 1: Integral path

Consider the partial differential equation of a two-variable real function u(x,t)u(x,t) given by

∂u∂t=∂2u∂x2,(2)\frac{\partial u}{\partial t}=\frac{\partial^2u}{\partial x^2},\tag{2}

where t>0t>0 is a real number and u(x,t)u(x,t) satisfies u(x,t)→0u(x,t)\to0 and ∂u∂x(x,t)→0\frac{\partial u}{\partial x}(x,t)\to0 as ∣x∣→∞|x|\to\infty.

(Q.3) The Fourier transform of u(x,t)u(x,t) is defined as

U(k,t)=∫−∞∞u(x,t)e−ikx dx,U(k,t)=\int_{-\infty}^{\infty}u(x,t)e^{-ikx}\,dx,

where kk is a real number. Obtain an ordinary differential equation of UU with respect to tt by calculating the Fourier transform of Eq. (2).

(Q.4) Obtain U(k,t)U(k,t) by solving the ordinary differential equation derived in (Q.3) under the condition u(x,0)=δ(x−1)u(x,0)=\delta(x-1). Here, the delta function δ(x)\delta(x) is defined as

δ(x)=12π∫−∞∞eikx dk.\delta(x)=\frac1{2\pi}\int_{-\infty}^{\infty}e^{ikx}\,dk.

(Q.5) The inverse Fourier transform of U(k,t)U(k,t) is given by

u(x,t)=12π∫−∞∞U(k,t)eikx dk.u(x,t)=\frac1{2\pi}\int_{-\infty}^{\infty}U(k,t)e^{ikx}\,dk.

Obtain u(x,t)u(x,t) under the condition in (Q.4).

题目描述​

设 a>0,x,y,X,Ya>0,x,y,X,Y 为实数,ee 为自然对数的底,ii 为虚数单位。回答下列问题。

(Q.1) 证明

lim⁡X→∞∣∫0Ye−a(X+iy)2 dy∣=0.(1)\lim_{X\to\infty}\left|\int_0^Y e^{-a(X+iy)^2}\,dy\right|=0.\tag{1}

(Q.2) 沿图1所示路径使用围道积分计算

∫−∞∞e−a(x+iY)2 dx\int_{-\infty}^{\infty}e^{-a(x+iY)^2}\,dx

可使用式 (1) 及 ∫−∞∞e−ax2 dx=π/a\int_{-\infty}^{\infty}e^{-ax^2}\,dx=\sqrt{\pi/a}。

Figure 1: Integral path

考虑二元实函数 u(x,t)u(x,t) 的偏微分方程

∂u∂t=∂2u∂x2,(2)\frac{\partial u}{\partial t}=\frac{\partial^2u}{\partial x^2},\tag{2}

其中 t>0t>0 为实数,且当 ∣x∣→∞|x|\to\infty 时,u(x,t)→0u(x,t)\to0、∂u∂x(x,t)→0\frac{\partial u}{\partial x}(x,t)\to0。

(Q.3) 将 u(x,t)u(x,t) 的 Fourier 变换定义为

U(k,t)=∫−∞∞u(x,t)e−ikx dx,U(k,t)=\int_{-\infty}^{\infty}u(x,t)e^{-ikx}\,dx,

其中 kk 为实数。对式 (2) 作 Fourier 变换,求关于 UU 的、以 tt 为自变量的常微分方程。

(Q.4) 在条件 u(x,0)=δ(x−1)u(x,0)=\delta(x-1) 下求解 (Q.3) 中所得常微分方程,求出 U(k,t)U(k,t)。这里 delta 函数定义为

δ(x)=12π∫−∞∞eikx dk\delta(x)=\frac1{2\pi}\int_{-\infty}^{\infty}e^{ikx}\,dk

(Q.5) U(k,t)U(k,t) 的逆 Fourier 变换为

u(x,t)=12π∫−∞∞U(k,t)eikx dku(x,t)=\frac1{2\pi}\int_{-\infty}^{\infty}U(k,t)e^{ikx}\,dk

在 (Q.4) 的条件下求 u(x,t)u(x,t)。

Kai​

(問1)​

∣∫0Ye−a(X+iy)2dy∣≤∫0∣Y∣e−aX2+ay2 dy=e−aX2∫0∣Y∣eay2dy→X→∞0\begin{aligned} \left| \int_0^Y e^{-a(X+iy)^2} dy \right| &\le \int_0^{|Y|} e^{-aX^2+ay^2}\,dy \\ &= e^{-aX^2} \int_0^{|Y|} e^{ay^2} dy \\ &\xrightarrow{X \to \infty} 0 \end{aligned}

(問2)​

(問1) と同様に、

∣∫0Ye−a(−X+iy)2dy∣≤∫0∣Y∣e−aX2+ay2 dy=e−aX2∫0∣Y∣eay2dy→X→∞0\begin{aligned} \left| \int_0^Y e^{-a(-X+iy)^2} dy \right| &\le \int_0^{|Y|} e^{-aX^2+ay^2}\,dy \\ &= e^{-aX^2} \int_0^{|Y|} e^{ay^2} dy \\ &\xrightarrow{X \to \infty} 0 \end{aligned}

である。

複素数 zz の関数 e−az2e^{-az^2} は与えられた積分経路の内側で特異点を持たないので、 積分は 00 となる:

0=∫−XXe−ax2dx+i∫0Ye−a(X+iy)2dy+∫X−Xe−a(x+iY)2dx+i∫Y0e−a(−X+iy)2dy=∫−XXe−ax2dx+i∫0Ye−a(X+iy)2dy−∫−XXe−a(x+iY)2dx−i∫0Ye−a(−X+iy)2dy\begin{aligned} 0 &= \int_{-X}^X e^{-ax^2} dx + i\int_0^Y e^{-a(X+iy)^2} dy\\ &\quad+ \int_X^{-X} e^{-a(x+iY)^2} dx + i\int_Y^0 e^{-a(-X+iy)^2} dy\\ &= \int_{-X}^X e^{-ax^2} dx + i\int_0^Y e^{-a(X+iy)^2} dy\\ &\quad- \int_{-X}^X e^{-a(x+iY)^2} dx - i\int_0^Y e^{-a(-X+iy)^2} dy \end{aligned}

よって、

∫−XXe−a(x+iY)2dx=∫−XXe−ax2dx+i∫0Ye−a(X+iy)2dy−i∫0Ye−a(−X+iy)2dy\begin{aligned} & \int_{-X}^X e^{-a(x+iY)^2} dx\\ &= \int_{-X}^X e^{-ax^2} dx + i\int_0^Y e^{-a(X+iy)^2} dy\\ &\quad- i\int_0^Y e^{-a(-X+iy)^2} dy \end{aligned}

ここで、 X→∞X \to \infty とすると、

∫−∞∞e−a(x+iY)2dx=πa\begin{aligned} & \int_{-\infty}^\infty e^{-a(x+iY)^2} dx = \sqrt{\frac{\pi}{a}} \end{aligned}

を得る。

(問3)​

∂U(k,t)∂t=∫−∞∞∂u(x,t)∂te−ikxdx=∫−∞∞∂2u(x,t)∂x2e−ikxdx=[∂u(x,t)∂xe−ikx]−∞∞+ik∫−∞∞∂u(x,t)∂xe−ikxdx=ik[u(x,t)e−ikx]−∞∞−k2∫−∞∞u(x,t)e−ikxdx=−k2U(k,t)\begin{aligned} \frac{\partial U(k,t)}{\partial t} &= \int_{-\infty}^\infty \frac{\partial u(x,t)}{\partial t} e^{-ikx} dx\\ &= \int_{-\infty}^\infty \frac{\partial^2 u(x,t)}{\partial x^2} e^{-ikx} dx\\ &= \left[ \frac{\partial u(x,t)}{\partial x} e^{-ikx} \right]_{-\infty}^\infty +ik \int_{-\infty}^\infty \frac{\partial u(x,t)}{\partial x} e^{-ikx} dx\\ &= ik \left[ u(x,t) e^{-ikx} \right]_{-\infty}^\infty -k^2 \int_{-\infty}^\infty u(x,t) e^{-ikx} dx\\ &= -k^2 U(k,t) \end{aligned}

(問4)​

(問3) で得た微分方程式より、

U(k,t)=U(k,0)e−k2t\begin{aligned} & U(k,t) = U(k,0) e^{-k^2 t} \end{aligned}

がわかる。

さらに、条件 u(x,0)=δ(x−1)u(x,0)=\delta(x-1) より、

U(k,0)=∫−∞∞u(x,0)e−ikxdx=∫−∞∞δ(x−1)e−ikxdx=e−ik\begin{aligned} U(k,0) &= \int_{-\infty}^\infty u(x,0) e^{-ikx} dx \\ &= \int_{-\infty}^\infty \delta(x-1) e^{-ikx} dx \\ &= e^{-ik} \end{aligned}

であるから、

U(k,t)=e−k2t−ik\begin{aligned} & U(k,t) = e^{-k^2 t - ik} \end{aligned}

を得る。

(問5)​

u(x,t)=12π∫−∞∞U(k,t)eikxdk=12π∫−∞∞e−k2t+ik(x−1)dk=12πe−(x−1)24t∫−∞∞e−t(k−ix−12t)2dk=12πe−(x−1)24tπt=14πte−(x−1)24t\begin{aligned} u(x,t) &= \frac{1}{2 \pi} \int_{-\infty}^\infty U(k,t) e^{ikx} dk \\ &= \frac{1}{2 \pi} \int_{-\infty}^\infty e^{-k^2t+ik(x-1)} dk \\ &= \frac{1}{2 \pi} e^{-\frac{(x-1)^2}{4t}} \int_{-\infty}^\infty e^{-t \left( k - i \frac{x-1}{2t} \right)^2} dk \\ &= \frac{1}{2 \pi} e^{-\frac{(x-1)^2}{4t}} \sqrt{\frac{\pi}{t}} \\ &= \frac{1}{\sqrt{4 \pi t}} e^{-\frac{(x-1)^2}{4t}} \end{aligned}

この式は t>0t>0 に対する解であり、t↓0t\downarrow0 のとき分布の意味で δ(x−1)\delta(x-1) に収束する。

Reference​