跳到主要内容

東京大学 新領域創成科学研究科 複雑理工学専攻 2019年8月実施 専門基礎科目 第2問

Author

Miyake, 之遥, 祭音Myyura

Description

以下のような 4 次の正方行列

A=(1000001100110110)A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 & 0 \end{pmatrix}

を考え, x=(x1,x2,x3,x4)\boldsymbol{x} = (x_1, x_2, x_3, x_4)^{\top} を 4 次元実数ベクトル, すなわち xR4\boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^4 とする. また, あるベクトル nR4\boldsymbol{n} \in \mathbb{R}^4 に直交し, 原点を含む超平面を PP とし, ある点 cR4\boldsymbol{c} \in \mathbb{R}^4 を中心とする半径 a>0a > 0 の超球面を SS とする. すなわち

超平面  P={xR4nx=0}超球面  S={xR4xc=a}\begin{aligned} &\text{超平面 }\ P = \{\boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^4 \mid \boldsymbol{n}^{\top} \boldsymbol{x} = 0\} \\ &\text{超球面 }\ S = \{\boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^4 \mid \lVert \boldsymbol{x} - \boldsymbol{c} \rVert = a\} \end{aligned}

とする. ただし, x=x12+x22+x32+x42\lVert \boldsymbol{x} \rVert = \sqrt{x_1^2 + x_2^2 + x_3^2 + x_4^2} とし, n=1\lVert \boldsymbol{n} \rVert = 1 である. また, \top は転置を表す. 以下の間に答えよ.

(問1) AA の固有値 λ1<λ2<λ3<λ4\lambda_1 < \lambda_2 < \lambda_3 < \lambda_4 と, 対応する固有ベクトル e1,e2,e3,e4\boldsymbol{e_1}, \boldsymbol{e_2}, \boldsymbol{e_3}, \boldsymbol{e_4} を求めよ.

(間2) AxA \boldsymbol{x} の集合 Q={AxxR4}Q = \{A \boldsymbol{x} \mid \boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^4\} は線形空間である. QQ の次元と基底ベクトルを求めよ. ただし, 基底ベクトルは互いに直交していなくてもよい.

(問3) pP\boldsymbol{p} \in P, sS\boldsymbol{s} \in S とし, 超平面 PP と超球面 SS の距離 gg を, ps\lVert \boldsymbol{p} - \boldsymbol{s} \rVert の最小値と定義する. すなわち

g=minpP,sSpsg = \min_{\boldsymbol{p} \in P, \boldsymbol{s} \in S} \lVert \boldsymbol{p} - \boldsymbol{s} \rVert

である. ggn,c,a\boldsymbol{n}, \boldsymbol{c}, a を用いて表せ.

(間4) n=(1,0,0,0)\boldsymbol{n} = (1, 0, 0, 0)^{\top}, c=(1,1,1,1)\boldsymbol{c} = (1, 1, 1, 1)^{\top}, a=1a=1 とし, x\boldsymbol{x}L={AppP}QL=\{A \boldsymbol{p} \mid \boldsymbol{p} \in P\} \subset Q との距離 d(x)d(\boldsymbol{x}) を, x\boldsymbol{x}lL\boldsymbol{l} \in L の間の距離の最小値として以下のように定義する.

d(x)=minlLxld(\boldsymbol{x}) = \min_{\boldsymbol{l} \in L} \lVert \boldsymbol{x} - \boldsymbol{l} \rVert
  • (1) d(x)d(\boldsymbol{x}) を, x1,x2,x3,x4x_1, x_2, x_3, x_4 を用いて表せ.
  • (2) sS\boldsymbol{s} \in S とする. d(s)d(\boldsymbol{s}) の最大値 maxsSd(s)\max_{\boldsymbol{s} \in S} d(\boldsymbol{s}) を求めよ.

Kai

(問1)

AA の固有値を λ\lambda とすると、

0=1λ0000λ11001λ1011λ=λ(λ1)(λ2)(λ+1)\begin{aligned} 0 = \begin{vmatrix} 1 - \lambda & 0 & 0 & 0 \\ 0 & - \lambda & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 - \lambda & 1 \\ 0 & 1 & 1 & - \lambda \end{vmatrix} = \lambda (\lambda - 1) (\lambda - 2) (\lambda + 1) \end{aligned}

が成り立つから、

λ1=1,λ2=0,λ3=1,λ4=2\begin{aligned} \lambda_1 = -1, \lambda_2 = 0, \lambda_3 = 1, \lambda_4 = 2 \end{aligned}

である。

固有ベクトル e1e_1 を求めるため、次のようにおく:

(1000001100110110)(xyzw)=(xyzw)\begin{aligned} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \\ w \end{pmatrix} = - \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \\ w \end{pmatrix} \end{aligned}

よって、 x=0,y=z,2z+w=0x=0, y=z, 2z+w=0 を得るので、例えば、

e1=(0112)\begin{aligned} e_1 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ -2 \end{pmatrix} \end{aligned}

とすればよい。

同様にして、例えば、

e2=(0111),e3=(1000),e4=(0111)\begin{aligned} e_2 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ -1 \\ 1 \end{pmatrix} , e_3 = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} , e_4 = \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

とすればよい。

(問2)

A(xyzw)=(xz+wz+wy+z)=x(1000)+(z+w)(0110)+(y+z)(0001)\begin{aligned} A \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \\ w \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} x \\ z+w \\ z+w \\ y+z \end{pmatrix} = x \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} + (z+w) \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + (y+z) \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

であるから、 QQ の次元は3であり、

(1000),(0110),(0001)\begin{aligned} \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} , \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} , \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

QQ の基底となる。

(問3)

g={0    (anca)nca    (nc>a)nca    (nc<a)\begin{aligned} g = \begin{cases} 0 \ \ \ \ &( -a \leq \vec{n} \cdot \vec{c} \leq a ) \\ \vec{n} \cdot \vec{c} - a \ \ \ \ &( \vec{n} \cdot \vec{c} \gt a ) \\ - \vec{n} \cdot \vec{c} - a \ \ \ \ &( \vec{n} \cdot \vec{c} \lt -a ) \end{cases} \end{aligned}

(問4)

(1)

Let p=(p1,p2,p3,p4)p = (p_1, p_2, p_3, p_4)^{\top}, since np=0n \cdot p = 0, we have p=(0,p2,p3,p4)p = (0, p_2, p_3, p_4)^{\top}.

Then,

l=Ap=(1111111)(0p1p2p3)=p2(0001)+p3((0001)+(0110))+p4(0110)=(p2+p3)(0001)+(p3+p4)(0110)\begin{aligned} l = Ap &= \begin{pmatrix} 1 & & & & \\ & & 1 & 1 \\ & & 1 & 1 \\ & 1 & 1 & \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 \\ p_1 \\ p_2 \\ p_3 \end{pmatrix} = p_2 \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} + p_3 \left( \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} \right) + p_4 \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} \\ &= (p_2 + p_3) \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} + (p_3 + p_4) \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} \end{aligned}

Hence (0001)\begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} and (0110)\begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} are a orthogonal basis of LL.

Let l=u(0001)+v(0110)l = u \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} + v \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix}, i.e., l=(0vvu)l = \begin{pmatrix} 0 \\ v \\ v \\ u \end{pmatrix}, then we have

xl=x12+(x2v)2+(x3v)2+(x4u)2=x12+2((vx2+x32)2+(x2x32)2)+(ux4)2\begin{aligned} \lVert x - l \rVert &= \sqrt{x_1^2 + (x_2 - v)^2 + (x_3 - v)^2 + (x_4 - u)^2} \\ &= \sqrt{x_1^2 + 2 \left( \left(v - \frac{x_2 + x_3}{2} \right)^2 + \left(\frac{x_2 - x_3}{2} \right)^2 \right) + (u - x_4)^2} \end{aligned}

When v=x2+x32,u=x4v = \frac{x_2 + x_3}{2}, u = x_4, we have

d(x)=xlmin=x12+(x2x3)22d(x) = \lVert x - l \rVert_{\min} = \sqrt{x_1^2 + \frac{(x_2 - x_3)^2}{2}}

(2)

Let

d2=x12+(x2x3)22=f(x1,x2,x3,x4)d^2 = x_1^2 + \frac{(x_2 - x_3)^2}{2} = f(x_1, x_2, x_3, x_4)
g(x1,x2,x3,x4)=(x11)2+(x21)2+(x31)2+(x41)21g(x_1, x_2, x_3, x_4) = (x_1 - 1)^2 + (x_2 - 1)^2 + (x_3 - 1)^2 + (x_4-1)^2 - 1

Then we have

{f=λgg=0\left\{\begin{aligned} &\nabla f = \lambda \nabla g \\ &g = 0 \end{aligned} \right.
2x1=2λ(x11)x2x3=2λ(x21)x3x2=2λ(x31)0=λ(x41)(x11)2+(x21)2+(x31)2+(x41)2=1\begin{align} &2x_1 = 2\lambda(x_1 - 1) \tag{i} \\ &x_2 - x_3 = 2\lambda (x_2 - 1) \tag{ii} \\ &x_3 - x_2 = 2\lambda (x_3 - 1) \tag{iii} \\ &0 = \lambda (x_4 - 1) \tag{iv} \\ &(x_1 - 1)^2 + (x_2 - 1)^2 + (x_3 - 1)^2 + (x_4-1)^2 = 1 \tag{v} \end{align}

When λ=0\lambda = 0, we have x1=0,x2=x3=x4=1x_1 = 0, x_2 = x_3 = x_4 = 1, which does not satisfy (v), hence λ0\lambda \neq 0.

Then solve the equations (i) ~ (v), we have

x1=2,x2=x3=1,x4=1,λ=2x_1 = 2, x_2 = x_3 = 1, x_4 = 1, \lambda = -2

Hnece

maxsSd(s)=22+0=2\max_{s \in S} d(s) = \sqrt{2^2 + 0} = 2