跳到主要内容

東京大学 情報理工学研究科 2017年8月実施 数学 第2問

Author

etsurin

Description

関数 f1f_1[0,1][0,1] 上で定義される正値の定数関数とし、f1(x)=cf_1(x) = c とおく。 また、正の実数 p,qp, q1/p+1/q=11/p + 1/q = 1 を満たすものとする。 これらに対し、[0,1][0,1] 上で定義される関数の列 {fn}\{f_n\}

fn+1(x)=p0x(fn(t))1/qdt(n=1,2,)f_{n+1}(x) = p \int_0^x (f_n(t))^{1/q} \, dt \quad (n = 1, 2, \ldots)

で定める。以下の問いに答えよ。

(1) a1=0,c1=ca_1 = 0, \, c_1 = c かつ

an+1=q1an+1(n=1,2,),cn+1=p(cn)1/qan+1(n=1,2,)\begin{aligned} a_{n+1} &= q^{-1} a_n + 1 \quad (n = 1, 2, \ldots), \\ c_{n+1} &= \frac{p \left( c_n \right)^{1/q}}{a_{n+1}} \quad (n = 1, 2, \ldots) \end{aligned}

で定まる実数列 {an}\{a_n\}{cn}\{c_n\} を用いて fn(x)=cnxanf_n(x) = c_n x^{a_n} と表されることを示せ。

(2) n2n \geq 2 に対し [0,1][0,1] 上で定義される関数 gng_ngn(x)=xanxpg_n(x) = x^{a_n} - x^p とおく。 n2n \geq 2 に対し an1a_n \geq 1 となることに注意して、gng_n がある点 x=xnx = x_n で最大値をとることを示し、この xnx_n を求めよ。

(3) 任意の x[0,1]x \in [0,1] に対して limngn(x)=0\lim_{n \to \infty} g_n(x) = 0 となることを示せ。

(4) dn=(cn)qnd_n = (c_n)^{q^n} とおく。dn+1/dnd_{n+1}/d_nnn \to \infty のとき有限な正の値に収束することを示せ。 なお、limt(11/t)t=1/e\lim_{t \to \infty} (1 - 1/t)^t = 1/e となることは用いて良い。

(5) limncn\lim_{n \to \infty} c_n の値を求めよ。

(6) 任意の x[0,1]x \in [0,1] に対して limnfn(x)=xp\lim_{n \to \infty} f_n(x) = x^p となることを示せ。

Kai

(1)

使用归纳法证明。

n=1n = 1 时,f1(x)=c1xa1=cf_1(x) = c_1 x^{a_1} = c 成立。

假设 n=kn = k 时,fk(x)=ckxakf_k(x) = c_k x^{a_k} 成立,对 n = k + 1 的情况

fk+1(x)=p0x(cktak)1/qdt=pck1/q0xtak/qdt=pck1/qak/q+1xak/q+1=ck+1xak+1\begin{aligned} f_{k+1} (x) &= p \int_0^x (c_k t^{a_k})^{1/q} dt \\ &= pc^{1/q}_k \int_0^x t^{a_k / q} dt \\ &= \frac{pc^{1/q}_k}{a_k/q + 1} x^{a_k/q + 1} \\ &= c_{k+1} x^{a_{k + 1}} \end{aligned}

因此,fn(x)=cnxanf_n(x) = c_n x^{a_n} 对任意 n1n \geq 1 成立。

(2)

an+1=an/q+1an+1+q1q=1q(an+q1q)an=q1q((1/q)n11)a_{n+1} = a_n/q + 1 \Rightarrow a_{n+1} + \frac{q}{1-q} = \frac{1}{q}(a_n + \frac{q}{1-q}) \Rightarrow a_n = \frac{q}{1-q}((1/q)^{n-1} - 1)

gn(x)g_n(x) 求导,令 gn(x)=0g'_n(x) = 0,则有

gn(x)=anxan1pxp1=qq1(1(1/q)n1)x1q1qq1(1/q)n1qq1x1q1=qq1x1q1qq1(1/q)n1((1(1/q)n1)xqq1(1/q)n1)=0\begin{aligned} g'_n(x) &= a_n x^{a_n - 1} - px^{p-1} \\ &= \frac{q}{q-1} \left( 1-(1/q)^{n-1} \right) x^{\frac{1}{q-1} - \frac{q}{q-1}(1/q)^{n-1}} - \frac{q}{q-1}x^{\frac{1}{q-1}} \\ &= \frac{q}{q-1} x^{\frac{1}{q-1} - \frac{q}{q-1}(1/q)^{n-1}} \left( (1 - (1/q)^{n-1}) - x^{\frac{q}{q-1} (1/q)^{n-1}} \right) \\ &= 0 \end{aligned}

即有

xn=(1(1/q)n1)(q1)qn2x_n = \left( 1 - (1/q)^{n-1} \right)^{(q-1)q^{n-2}}

q>1q > 1,因此 1(1/q)n1(0,1),(q1)qn2>0,xn(0,1)1 - (1/q)^{n-1} \in (0, 1), (q-1)q^{n-2} > 0, x_n \in (0, 1)

x(0,xn)x \in (0, x_n) 时,gn(x)>0g'_n(x) > 0x(xn,1)x \in (x_n, 1) 时,gn(x)<0g'_n(x) < 0gn(x)g_n(x)xnx_n 处取得最大值。

(3)

limnan=qq1=plimngn(x)=xpxp=0\lim_{n \to \infty} a_n = \frac{q}{q-1} = p \qquad \lim_{n \to \infty} g_n(x) = x^p - x^p = 0

(4)

dn+1dn=(cn+1)qn+1(cn)qn=(pan+1)qn+1((cn)1/q)qn+1(cn)qn=(pqq1(1(1/q)n))qn+1=1((11/qn)qn)q\begin{aligned} \frac{d_{n+1}}{d_n} &= \frac{(c_{n+1})^{q^{n+1}}}{(c_n)^{q^n}} \\ &= \left( \frac{p}{a_{n+1}} \right)^{q^{n+1}} \frac{((c_n)^{1/q})^{q^{n+1}}}{(c_n)^{q^n}} \\ &= \left( \frac{p}{\frac{q}{q-1}(1 - (1/q)^n)} \right)^{q^{n+1}} \\ &= \frac{1}{((1 - 1/q^n)^{q^n})^q} \end{aligned}

nn \to \infty 取极限,得到

limndn+1dn=1(1/e)q=eq\lim_{n \to \infty} \frac{d_{n+1}}{d_n} = \frac{1}{(1/e)^q} = e^q

(5)

对 (4) 的结论取对数

limn(qn+1lncn+1qnlncn)=q\lim_{n \to \infty} (q^{n+1} \ln c_{n+1} - q^n \ln c_n) = q

假设 limnlncn=A\lim_{n \to \infty} \ln c_n = A,则有

limn(qnAqn1A)=1A=limn1qn1(q1)\lim_{n \to \infty} (q^n A - q^{n-1}A) = 1 \qquad A = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{q^{n-1}(q - 1)}

q>1q > 1,因此 A=0A = 0,即有 limncn=1\lim_{n \to \infty} c_n = 1

(6)

limncn=1limnan=p\lim_{n \to \infty} c_n = 1 \qquad \lim_{n \to \infty} a_n = p
limnfn(x)=limncnxan=xp\lim_{n \to \infty} f_n(x) = \lim_{n \to \infty} c_n x^{a_n} = x^p