跳到主要内容

東京大学 情報理工学研究科 2016年8月実施 数学 第1問

Author

Zero, etsurin

Description

3次元ベクトル (xnynzn)\left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right) は式

(xn+1yn+1zn+1)=A(xnynzn)(n=0,1,2,...)\left (\begin{array}{cccc} x_{n+1} \\ y_{n+1} \\ z_{n+1} \\ \end{array}\right)=A \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right) (n=0,1,2,...)

を満たすものとする.ただし,x0,y0,z0,αx_{0},y_{0},z_{0},\alpha は実数とし,

A=(12αααα1α0α01α),0<α<13A=\left (\begin{array}{cccc} 1-2\alpha & \alpha &\alpha \\ \alpha &1-\alpha &0 \\ \alpha &0 &1-\alpha \\ \end{array}\right),0<\alpha<\frac{1}{3}

とする.以下の問いに答えよ.

(1)、xn+yn+znx_{n}+y_{n}+z_{n}x0,y0,z0x_{0},y_{0},z_{0} を用いて表せ.

(2)、行列 AA の固有値 λ1,λ2,λ3\lambda_1,\lambda_2,\lambda_3 と,それぞれの固有値に対応する固有ベクトル v1,v2,v3v_{1},v_{2},v_{3} を求めよ.

(3)、行列 AAλ1,λ2,λ3,v1,v2,v3\lambda_1,\lambda_2,\lambda_3,v_{1},v_{2},v_{3} を用いて表せ.

(4)、(xnynzn)\left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)x0,y0,z0,αx_{0},y_{0},z_{0},\alpha を用いて表せ.

(5)、limx(xnynzn)\lim_{x \rightarrow \infty} \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right) を求めよ.

(6)、以下の式

f(x0,y0,z0)=(x0,y0,z0)(xn+1yn+1zn+1)(x0,y0,z0)(xnynzn)f(x_{0},y_{0},z_{0})=\frac{(x_{0},y_{0},z_{0}) \left (\begin{array}{cccc} x_{n+1} \\ y_{n+1} \\ z_{n+1} \\ \end{array}\right)} {(x_{0},y_{0},z_{0}) \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)}

x0,y0,z0x_{0},y_{0},z_{0} の関数とみなして,f(x0,y0,z0)f(x_{0},y_{0},z_{0}) の最大値および最小値お求めよ.ただし,x02+y02+z020x_{0}^2+y_{0}^2+z_{0}^2 \neq 0 とする.

Kai

(1)

By the following given equations:

(xn+1yn+1zn+1)=A(xnynzn)=(12αααα1α0α01α)(xnynzn)\left (\begin{array}{cccc} x_{n+1} \\ y_{n+1} \\ z_{n+1} \\ \end{array}\right) = A \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right) = \left (\begin{array}{cccc} 1-2\alpha &\alpha & \alpha \\ \alpha & 1-\alpha & 0 \\ \alpha & 0 & 1-\alpha \\ \end{array}\right) \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)

We have

xn+1+yn+1+zn+1=(1 1 1)(xn+1yn+1zn+1)=(1 1 1)A(xnynzn)=xn+yn+znx_{n+1}+y_{n+1}+z_{n+1}= (1\ 1\ 1) \left (\begin{array}{cccc} x_{n+1} \\ y_{n+1} \\ z_{n+1} \\ \end{array}\right)= (1\ 1\ 1) A \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)=x_{n}+y_{n}+z_{n}

Therefore:

xn+yn+zn=xn1+yn1+zn1==x0+y0+z0x_{n}+y_{n}+z_{n} = x_{n-1}+y_{n-1}+z_{n-1} = \cdots = x_{0}+y_{0}+z_{0}

(2)

det(AλI)=12αλααα1αλ0α01αλ=(λ2+(3α2)λ+(13α))(1αλ)=0\begin{aligned} \det (A - \lambda I) &= \begin{vmatrix} 1 - 2\alpha - \lambda & \alpha & \alpha \\ \alpha & 1 - \alpha - \lambda & 0 \\ \alpha & 0 & 1 - \alpha - \lambda \end{vmatrix} \\ &= (\lambda^2 + (3\alpha - 2)\lambda + (1-3\alpha))(1 - \alpha - \lambda) \\ &= 0 \end{aligned}

Hence,

λ1=1,v1=(111)\lambda_{1}=1, v_{1}= \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix}
λ2=1α,v2=(011)\lambda_{2}= 1-\alpha, v_{2}= \begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ -1 \end{pmatrix}
λ3=13α,v3=(211)\lambda_{3}= 1-3\alpha, v_{3}= \begin{pmatrix} -2 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix}

(3)

From (2), we know that

A(v1 v2 v3)=(v1 v2 v3)diag(λ1 λ2 λ3)A(v_{1}\ v_{2}\ v_{3})=(v_{1}\ v_{2}\ v_{3})\text{diag}(\lambda_{1}\ \lambda_{2}\ \lambda_{3})

Hence,

A=(v1 v2 v3)diag(λ1 λ2 λ3)(v1 v2 v3)1A=(v_{1}\ v_{2}\ v_{3})\text{diag}(\lambda_{1}\ \lambda_{2}\ \lambda_{3})(v_{1}\ v_{2}\ v_{3})^{-1}

Which is,

A=(102111111)(10001α00013α)(102111111)1A=\left (\begin{array}{cccc} 1 &0 & -2\\ 1 &-1 & 1\\ 1 &1 & 1\\ \end{array}\right) \left (\begin{array}{cccc} 1 &0 & 0\\ 0 &1-\alpha &0\\ 0 &0 &1-3\alpha\\ \end{array}\right) \left (\begin{array}{cccc} 1 &0 & -2\\ 1 &-1 & 1\\ 1 &1 & 1\\ \end{array}\right)^{-1}

(4)

Note that,

(xnynzn)=An(x0y0z0)=((v1 v2 v3)diag(λ1 λ2 λ3)(v1 v2 v3)1)n(x0y0z0)=(v1 v2 v3)diag(λ1 λ2 λ3)n(v1 v2 v3)1(x0y0z0)\begin{aligned} \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)&=A^{n} \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right) \\ &= ((v_{1}\ v_{2}\ v_{3})\text{diag}(\lambda_{1}\ \lambda_{2}\ \lambda_{3})(v_{1}\ v_{2}\ v_{3})^{-1})^{n} \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right) \\ &= (v_{1}\ v_{2}\ v_{3})\text{diag}(\lambda_{1}\ \lambda_{2}\ \lambda_{3})^{n}(v_{1}\ v_{2}\ v_{3})^{-1} \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right) \end{aligned}

Normalize the characteristic vectors:

q1=v1v1=(131313)q_{1}=\frac{v_{1}}{\Vert v_{1}\Vert}= \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{3}} \\ \frac{1}{\sqrt{3}} \\ \frac{1}{\sqrt{3}} \end{pmatrix}
q2=v2v2=(01212)q_{2}=\frac{v_{2}}{\Vert v_{2}\Vert}= \begin{pmatrix} 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}} \\ -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}
q3=v3v3=(261616)q_{3}=\frac{v_{3}}{\Vert v_{3}\Vert} = \begin{pmatrix} -\frac{2}{\sqrt{6}} \\ \frac{1}{\sqrt{6}} \\ \frac{1}{\sqrt{6}} \end{pmatrix}

We have

(xnynzn)=(q1 q2 q3)diag(λ1n,λ2n,λ3n)(q1 q2 q3)1(x0y0z0)\left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)= (q_{1}\ q_{2}\ q_{3})\text{diag}(\lambda_{1}^{n},\lambda_{2}^{n},\lambda_{3}^{n})(q_{1}\ q_{2}\ q_{3})^{-1} \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right)

Since 0<α<130<\alpha<\frac{1}{3}, AA is positive-definite.

(q1 q2 q3)1=(q1 q2 q3)T=(q1Tq2Tq3T)(q_{1}\ q_{2}\ q_{3})^{-1}= (q_{1}\ q_{2}\ q_{3})^{T}= \left (\begin{array}{cccc} q_{1}^{T} \\ q_{2}^{T} \\ q_{3}^{T} \\ \end{array}\right)

Hence,

(xnynzn)=(λ1nq1q1T+λ2nq2q2T+λ3nq3q3T)(x0y0z0)\left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)= (\lambda_{1}^{n}q_{1}q_{1}^{T}+ \lambda_{2}^{n}q_{2}q_{2}^{T}+ \lambda_{3}^{n}q_{3}q_{3}^{T}) \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right)

where

q1q1T=(131313131313131313),q_{1}q_{1}^{T}= \left (\begin{array}{cccc} \frac{1}{3} &\frac{1}{3} &\frac{1}{3}\\ \frac{1}{3} &\frac{1}{3} &\frac{1}{3}\\ \frac{1}{3} &\frac{1}{3} &\frac{1}{3}\\ \end{array}\right),
q2q2T=(0000121201212),q_{2}q_{2}^{T}= \left (\begin{array}{cccc} 0 &0 &0\\ 0 &\frac{1}{2} &-\frac{1}{2}\\ 0 &-\frac{1}{2} &\frac{1}{2}\\ \end{array}\right),
q3q3T=(231313131616131616)q_{3}q_{3}^{T}= \left (\begin{array}{cccc} \frac{2}{3} &-\frac{1}{3} &-\frac{1}{3}\\ -\frac{1}{3} &\frac{1}{6} &\frac{1}{6}\\ -\frac{1}{3} &\frac{1}{6} &\frac{1}{6}\\ \end{array}\right)

(5)

Since

λ1=1,λ2=1α<1,λ3=13α<1\vert\lambda_{1}\vert=1, \vert\lambda_{2}\vert=1-\alpha<1, \vert\lambda_{3}\vert=1-3\alpha<1

Hence we have,

limx(xnynzn)=(limxλ1nq1q1T+limxλ2nq2q2T+limxλ3nq3q3T)(x0y0z0)=q1q1T(x0y0z0)\begin{aligned} \lim_{x \rightarrow \infty} \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)&= (\lim_{x \rightarrow \infty}\lambda_{1}^{n}q_{1}q_{1}^{T}+\lim_{x \rightarrow \infty}\lambda_{2}^{n}q_{2}q_{2}^{T}+\lim_{x \rightarrow \infty}\lambda_{3}^{n}q_{3}q_{3}^{T}) \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right) \\ &= q_{1}q_{1}^{T} \left (\begin{array}{cccc} x_{0} \\ y_{0} \\ z_{0} \\ \end{array}\right) \end{aligned}

Therefore,

limx(xnynzn)=13(x0+y0+z0)(111)\lim_{x \rightarrow \infty} \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)= \frac{1}{3}(x_{0}+y_{0}+z_{0}) \left (\begin{array}{cccc} 1 \\ 1 \\ 1 \\ \end{array}\right)

(6)

Note that

f(x0,y0,z0)=(xnynzn)A(xnynzn)(xnynzn)(xnynzn)f(x_{0},y_{0},z_{0})= \frac{\begin{pmatrix} x_{n} & y_{n} & z_{n} \end{pmatrix} A \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)} {\begin{pmatrix} x_{n} & y_{n} & z_{n} \end{pmatrix} \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)}

Let

pn=(xnynzn)p_{n}=\left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)

where

(xnynzn)(xnynzn)=xn2+yn2+zn2=pn2\begin{pmatrix} x_{n} & y_{n} & z_{n} \end{pmatrix} \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)= x_{n}^{2}+y_{n}^{2}+z_{n}^{2}=\Vert p_{n} \Vert ^{2}

and

(xnynzn)A(xnynzn)=λ1pnT(q1q1Tpn)+λ2pnT(q2q2Tpn)+λ3pnT(q3q3Tpn)\begin{pmatrix} x_{n} & y_{n} & z_{n} \end{pmatrix} A \left (\begin{array}{cccc} x_{n} \\ y_{n} \\ z_{n} \\ \end{array}\right)= \lambda_{1}p_{n}^{T}(q_{1}q_{1}^{T}p_{n})+\lambda_{2}p_{n}^{T}(q_{2}q_{2}^{T}p_{n})+\lambda_{3}p_{n}^{T}(q_{3}q_{3}^{T}p_{n})

Since A is positive-definite, q1,q2,q3q_{1},q_{2},q_{3} are all orthogonal, that is:

q1q2,q2q3,q3q1q_{1}\perp q_{2},q_{2}\perp q_{3},q_{3}\perp q_{1}

if pn//q1p_{n}//q_{1}, then pnq2p_{n}\perp q_{2} and pnq3p_{n}\perp q_{3}, the maximum of f(x0,y0,z0)f(x_{0},y_{0},z_{0}) is

max(f(x0,y0,z0))=λ1=1\max(f(x_{0},y_{0},z_{0}))=\lambda_{1}=1

if pn//q3p_{n}//q_{3},then pnq1p_{n}\perp q_{1} and pnq2p_{n}\perp q_{2}, the minimum of f(x0,y0,z0)f(x_{0},y_{0},z_{0}) is

min(f(x0,y0,z0))=λ3=13α\min(f(x_{0},y_{0},z_{0}))=\lambda_{3}=1-3\alpha