大阪大学 工学研究科 機械工学専攻 2017年8月実施 力学 問題3
Author
祭音Myyura (refined with GPT 6 Astra)
Description
問題3(解答用紙:青)
質量 m m m 、長さ ℓ \ell ℓ の一様な棒があり、棒の両端は図のように鉛直壁と水平床に接している。棒を含む鉛直面内において、鉛直壁と水平床の交点を原点 O とし、床に沿って右向きに x x x 軸を、壁に沿って上向きに y y y 軸をとり、x y xy x y 平面内の棒の運動を考える。壁と床はともに滑らかであり、壁から棒には棒の上端において x x x 軸正の向きに垂直抗力 N x N_x N x が作用し、床から棒には棒の下端において y y y 軸正の向きに垂直抗力 N y N_y N y が作用する。棒の重心 G の座標を ( x G , y G ) (x_G,y_G) ( x G , y G ) とし、棒の回転角を鉛直下向きから測って θ \theta θ とする。時刻 0 0 0 において棒は回転角 θ 0 \theta_0 θ 0 (0 < θ 0 < π / 2 0<\theta_0<\pi/2 0 < θ 0 < π /2 )で静止しており、そこから棒を静かに放すと、棒は壁と床に沿って運動し、ある時刻において棒の上端は壁から離れる。棒が時刻 0 0 0 で動きだしてから、棒の上端が壁から離れるまでの間を対象に、以下の問いに答えなさい。ただし、棒の太さは無視できるものとし、棒の重心まわりの慣性モーメントを I G I_G I G として、重力加速度の大きさを g g g とする。
(1) 棒の並進の運動方程式と、重心 G のまわりの回転の運動方程式を、m , I G , x G , y G , θ , N x , N y m,I_G,x_G,y_G,\theta,N_x,N_y m , I G , x G , y G , θ , N x , N y を用いて表しなさい。
(2) I G I_G I G を m , ℓ m,\ell m , ℓ を用いて表しなさい。
(3) 小問 (1) と小問 (2) の結果から、N x , N y N_x,N_y N x , N y を消去して θ ¨ \ddot\theta θ ¨ を求めなさい。
(4) エネルギーの保存則を用いて θ ˙ \dot\theta θ ˙ を求めなさい。
(5) 棒の上端が壁から離れる瞬間の cos θ \cos\theta cos θ の値を求めなさい。
(6) 棒の下端は床から離れないことを示しなさい。
题目描述
问题3(使用蓝色答题纸)
一根质量为 m m m 、长度为 ℓ \ell ℓ 的均匀杆,其两端如图分别接触竖直墙和水平地面。在包含杆的竖直平面内,以墙与地面的交点 O 为原点,沿地面向右取 x x x 轴,沿墙向上取 y y y 轴,考虑杆在 x y xy x y 平面内的运动。墙与地面均光滑,墙在杆上端施加沿 x x x 轴正向的支持力 N x N_x N x ,地面在杆下端施加沿 y y y 轴正向的支持力 N y N_y N y 。杆质心 G 的坐标为 ( x G , y G ) (x_G,y_G) ( x G , y G ) ,从竖直向下方向量取杆的转角 θ \theta θ 。时刻 0 0 0 时,杆静止于 θ 0 \theta_0 θ 0 (0 < θ 0 < π / 2 0<\theta_0<\pi/2 0 < θ 0 < π /2 );静止释放后,杆沿墙和地面运动,并在某一时刻上端离墙。针对从开始运动至上端离墙这段时间回答下列问题。忽略杆的粗细,杆绕质心的转动惯量为 I G I_G I G ,重力加速度大小为 g g g 。
(1) 用 m , I G , x G , y G , θ , N x , N y m,I_G,x_G,y_G,\theta,N_x,N_y m , I G , x G , y G , θ , N x , N y 表示杆的平动方程和绕质心 G 的转动方程。
(2) 用 m , ℓ m,\ell m , ℓ 表示 I G I_G I G 。
(3) 利用 (1)、(2) 的结果,消去 N x , N y N_x,N_y N x , N y ,求 θ ¨ \ddot\theta θ ¨ 。
(4) 利用能量守恒求 θ ˙ \dot\theta θ ˙ 。
(5) 求杆上端离墙瞬间的 cos θ \cos\theta cos θ 。
(6) 证明杆下端不会离开地面。
Kai
(1)
並進と重心まわりの回転の運動方程式は
m x ¨ G = N x , m y ¨ G = N y − m g , \boxed{m\ddot x_G=N_x},\qquad
\boxed{m\ddot y_G=N_y-mg}, m x ¨ G = N x , m y ¨ G = N y − m g ,
I G θ ¨ = ℓ 2 ( N y sin θ − N x cos θ ) . \boxed{I_G\ddot\theta
=\frac\ell2(N_y\sin\theta-N_x\cos\theta)}. I G θ ¨ = 2 ℓ ( N y sin θ − N x cos θ ) .
(2)
線密度 m / ℓ m/\ell m / ℓ より
I G = m ℓ ∫ − ℓ / 2 ℓ / 2 s 2 d s = 1 12 m ℓ 2 . \boxed{I_G=\frac m\ell\int_{-\ell/2}^{\ell/2}s^2\,ds
=\frac1{12}m\ell^2}. I G = ℓ m ∫ − ℓ /2 ℓ /2 s 2 d s = 12 1 m ℓ 2 .
(3)
両端が壁と床に接している間は
x G = ℓ 2 sin θ , y G = ℓ 2 cos θ . x_G=\frac\ell2\sin\theta,\qquad y_G=\frac\ell2\cos\theta. x G = 2 ℓ sin θ , y G = 2 ℓ cos θ .
従って
x ¨ G = ℓ 2 ( θ ¨ cos θ − θ ˙ 2 sin θ ) , y ¨ G = − ℓ 2 ( θ ¨ sin θ + θ ˙ 2 cos θ ) . \ddot x_G=\frac\ell2(\ddot\theta\cos\theta-\dot\theta^2\sin\theta),
\qquad
\ddot y_G=-\frac\ell2(\ddot\theta\sin\theta+\dot\theta^2\cos\theta). x ¨ G = 2 ℓ ( θ ¨ cos θ − θ ˙ 2 sin θ ) , y ¨ G = − 2 ℓ ( θ ¨ sin θ + θ ˙ 2 cos θ ) .
これらと N x = m x ¨ G , N y = m ( y ¨ G + g ) N_x=m\ddot x_G,N_y=m(\ddot y_G+g) N x = m x ¨ G , N y = m ( y ¨ G + g ) を回転の式に代入すると
1 12 m ℓ 2 θ ¨ = − 1 4 m ℓ 2 θ ¨ + 1 2 m g ℓ sin θ . \frac1{12}m\ell^2\ddot\theta
=-\frac14m\ell^2\ddot\theta+\frac12mg\ell\sin\theta. 12 1 m ℓ 2 θ ¨ = − 4 1 m ℓ 2 θ ¨ + 2 1 m g ℓ sin θ .
よって
θ ¨ = 3 g 2 ℓ sin θ . \boxed{\ddot\theta=\frac{3g}{2\ell}\sin\theta}. θ ¨ = 2 ℓ 3 g sin θ .
(4)
抗力は仕事をしない。x ˙ G 2 + y ˙ G 2 = ℓ 2 θ ˙ 2 / 4 \dot x_G^2+\dot y_G^2=\ell^2\dot\theta^2/4 x ˙ G 2 + y ˙ G 2 = ℓ 2 θ ˙ 2 /4 とエネルギー保存から
m g ℓ 2 cos θ 0 = m g ℓ 2 cos θ + 1 2 m ℓ 2 4 θ ˙ 2 + 1 2 m ℓ 2 12 θ ˙ 2 . \frac{mg\ell}{2}\cos\theta_0
=\frac{mg\ell}{2}\cos\theta
+\frac12m\frac{\ell^2}{4}\dot\theta^2
+\frac12\frac{m\ell^2}{12}\dot\theta^2. 2 m g ℓ cos θ 0 = 2 m g ℓ cos θ + 2 1 m 4 ℓ 2 θ ˙ 2 + 2 1 12 m ℓ 2 θ ˙ 2 .
θ \theta θ は増加するので
θ ˙ = 3 g ℓ ( cos θ 0 − cos θ ) . \boxed{\dot\theta=\sqrt{\frac{3g}{\ell}(\cos\theta_0-\cos\theta)}}. θ ˙ = ℓ 3 g ( cos θ 0 − cos θ ) .
(5)
(3)、(4) を水平抗力の式に入れると
N x = 3 m g 4 sin θ ( 3 cos θ − 2 cos θ 0 ) . N_x=\frac{3mg}{4}\sin\theta(3\cos\theta-2\cos\theta_0). N x = 4 3 m g sin θ ( 3 cos θ − 2 cos θ 0 ) .
sin θ > 0 \sin\theta>0 sin θ > 0 であり、上端が壁を離れるとき N x = 0 N_x=0 N x = 0 だから
cos θ = 2 3 cos θ 0 . \boxed{\cos\theta=\frac23\cos\theta_0}. cos θ = 3 2 cos θ 0 .
(6)
鉛直抗力は
N y = m g − m ℓ 2 ( θ ¨ sin θ + θ ˙ 2 cos θ ) = m g [ 9 4 cos 2 θ − 3 2 cos θ 0 cos θ + 1 4 ] = m g 4 [ 9 ( cos θ − 1 3 cos θ 0 ) 2 + sin 2 θ 0 ] > 0. \begin{aligned}
N_y&=mg-\frac{m\ell}{2}
(\ddot\theta\sin\theta+\dot\theta^2\cos\theta)\\
&=mg\left[\frac94\cos^2\theta
-\frac32\cos\theta_0\cos\theta+\frac14\right]\\
&=\frac{mg}{4}\left[
9\left(\cos\theta-\frac13\cos\theta_0\right)^2
+\sin^2\theta_0\right]>0.
\end{aligned} N y = m g − 2 m ℓ ( θ ¨ sin θ + θ ˙ 2 cos θ ) = m g [ 4 9 cos 2 θ − 2 3 cos θ 0 cos θ + 4 1 ] = 4 m g [ 9 ( cos θ − 3 1 cos θ 0 ) 2 + sin 2 θ 0 ] > 0.
0 < θ 0 < π / 2 0<\theta_0<\pi/2 0 < θ 0 < π /2 より右辺は正であり、対象としている運動中に下端は床から離れない。