跳到主要内容

名古屋大学 多元数理科学研究科 2018年8月実施 午前の部 [2]

Author

Miyake

Description

行列

T=(010001100)T = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1\\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix}

に対して次に答えよ.

(1) U1TUU^{-1}TU が対角行列になるユニタリ行列 UU を求めよ.

(2) 33 次の複素行列で TT と交換可能な行列全体は 33 次元複素ベクトル空間をなすことを示せ.

(3) 33 次の複素行列で TT および

S=(100020003)S = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{pmatrix}

と交換可能な行列をすべて求めよ.答だけでなく根拠も述べること.

题目描述

给定循环置换矩阵

T=(010001100).T=\begin{pmatrix}0&1&0\\0&0&1\\1&0&0\end{pmatrix}.
  1. 求酉矩阵 UU,使 U1TUU^{-1}TU 为对角矩阵。
  2. 证明所有与 TT 可交换的三阶复矩阵构成一个三维复向量空间。
  3. 再给定
    S=(100020003),S=\begin{pmatrix}1&0&0\\0&2&0\\0&0&3\end{pmatrix},
    求全部同时与 T,ST,S 可交换的三阶复矩阵,并说明依据。

考点

  • 酉对角化:利用三次单位根及离散 Fourier 型标准正交特征向量对角化循环置换矩阵。
  • 矩阵交换子与中心化子:解 XT=TXXT=TX,刻画循环矩阵形式并计算解空间维数。
  • 同时可交换约束:结合与对角矩阵 SS 可交换所强制的结构,求两个中心化子的交。

Kai

(1)

TT の固有値を tt とすると、

0=det(t100t110t)=t3+1=(t1)(t2+t+1)  t=1,1±3i2=1,ω,ω2        (ω=1+3i2) \begin{aligned} 0 &= \det \begin{pmatrix} -t & 1 & 0 \\ 0 & -t & 1 \\ 1 & 0 & -t \end{pmatrix} \\ &= - t^3 + 1 \\ &= -(t-1)(t^2+t+1) \\ \therefore \ \ t &= 1, \frac{-1 \pm \sqrt{3} i}{2} \\ &= 1, \omega, \omega^2 \ \ \ \ \ \ \ \ \left( \omega = \frac{-1 + \sqrt{3} i}{2} \right) \end{aligned}

である。 固有値 t=1t=1 に属する固有ベクトルを求めるため

(110011101)(xyz)=(000) \begin{aligned} \begin{pmatrix} -1 & 1 & 0 \\ 0 & -1 & 1 \\ 1 & 0 & -1 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} \end{aligned}

とおくと、 x=y=zx=y=z を得る。 固有値 t=ωt=\omega に属する固有ベクトルを求めるため

(ω100ω110ω)(xyz)=(000) \begin{aligned} \begin{pmatrix} -\omega & 1 & 0 \\ 0 & -\omega & 1 \\ 1 & 0 & -\omega \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} \end{aligned}

とおくと、 y=ωx,z=ω2xy = \omega x, z = \omega^2 x を得る。 固有値 t=ω2t=\omega^2 に属する固有ベクトルを求めるため

(ω2100ω2110ω2)(xyz)=(000) \begin{aligned} \begin{pmatrix} -\omega^2 & 1 & 0 \\ 0 & -\omega^2 & 1 \\ 1 & 0 & -\omega^2 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} \end{aligned}

とおくと、 y=ω2x,z=ωxy = \omega^2 x, z = \omega x を得る。 そこで、

U=13(1111ωω21ω2ω)=13(11111+3i213i2113i21+3i2) \begin{aligned} U &= \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \omega & \omega^2 \\ 1 & \omega^2 & \omega \end{pmatrix} \\ &= \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \frac{-1+\sqrt{3}i}{2} & \frac{-1-\sqrt{3}i}{2} \\ 1 & \frac{-1-\sqrt{3}i}{2} & \frac{-1+\sqrt{3}i}{2} \end{pmatrix} \end{aligned}

とおくと、これはユニタリ行列であり、

U1TU=(1000ω000ω2)=(10001+3i200013i2) \begin{aligned} U^{-1} T U &= \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & \omega & 0 \\ 0 & 0 & \omega^2 \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & \frac{-1+\sqrt{3}i}{2} & 0 \\ 0 & 0 & \frac{-1-\sqrt{3}i}{2} \end{pmatrix} \end{aligned}

となる。

(2)

3次の複素行列

A=(a11a12a13a21a22a23a31a32a33) \begin{aligned} A &= \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \end{pmatrix} \end{aligned}

を考えると、

TA=(a21a22a23a31a32a33a11a12a13)AT=(a13a11a12a23a21a22a33a31a32) \begin{aligned} TA &= \begin{pmatrix} a_{21} & a_{22} & a_{23} \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \\ a_{11} & a_{12} & a_{13} \end{pmatrix} \\ AT &= \begin{pmatrix} a_{13} & a_{11} & a_{12} \\ a_{23} & a_{21} & a_{22} \\ a_{33} & a_{31} & a_{32} \end{pmatrix} \end{aligned}

となるので、 AT=TAAT=TA のとき

a11=a22=a33,a12=a23=a31,a13=a21=a32 \begin{aligned} a_{11} = a_{22} = a_{33}, a_{12} = a_{23} = a_{31}, a_{13} = a_{21} = a_{32} \end{aligned}

である。 よって、 TT と交換可能な任意の行列は適当な複素数 a,b,ca,b,c を使って

(abccabbca) \begin{aligned} \begin{pmatrix} a & b & c \\ c & a & b \\ b & c & a \end{pmatrix} \end{aligned}

と書け、逆に、このように書ける行列は TT と交換可能である。 よって、 TT と交換可能な3次の複素行列の全体は

(100010001),(010001100),(001100010) \begin{aligned} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} , \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix} , \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix} \end{aligned}

を基底とする3次元複素ベクトル空間をなす。

(3)

3次の複素行列

A=(abccabbca) \begin{aligned} A = \begin{pmatrix} a & b & c \\ c & a & b \\ b & c & a \end{pmatrix} \end{aligned}

を考えると、

SA=(abc2c2a2b3b3c3a)AS=(a2b3cc2a3bb2c3a) \begin{aligned} SA &= \begin{pmatrix} a & b & c \\ 2c & 2a & 2b \\ 3b & 3c & 3a \end{pmatrix} \\ AS &= \begin{pmatrix} a & 2b & 3c \\ c & 2a & 3b \\ b & 2c & 3a \end{pmatrix} \end{aligned}

となるので、 AS=SAAS=SA のとき

b=c=0 \begin{aligned} b=c=0 \end{aligned}

である。 よって、 SS と交換可能な任意の行列は適当な複素数 aa を使って

a(100010001) \begin{aligned} a \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

と書け、逆に、このように書ける行列は SS と交換可能である。 よって、 TT および SS と交換可能な3次の複素行列の全体は

a(100010001)        (a は任意の複素数 ) \begin{aligned} a \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} \ \ \ \ \ \ \ \ ( a \text{ は任意の複素数 } ) \end{aligned}

である。