跳到主要内容

名古屋大学 情報学研究科 数理情報学専攻 2023年8月実施 問題1 線形代数

Author​

Miyake, 祭音Myyura

Description​

v=(v1v2)\boldsymbol v=\begin{pmatrix}v_1\\v_2\end{pmatrix} と w=(w1w2)\boldsymbol w=\begin{pmatrix}w_1\\w_2\end{pmatrix} を任意の2次元実ベクトル(すなわち v1,v2,w1,w2∈Rv_1,v_2,w_1,w_2\in\mathbb R)とする.クロネッカー積(Kronecker product)⊗\otimes を

v⊗w=(v1wv2w)=(v1w1v1w2v2w1v2w2)\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w=\begin{pmatrix}v_1\boldsymbol w\\v_2\boldsymbol w\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}v_1w_1\\v_1w_2\\v_2w_1\\v_2w_2\end{pmatrix}

と定義する.以下の各問に答えよ.

(1) クロネッカー積は双線形性(bilinearity)をもつこと,すなわち,次の条件

(v1+v2)⊗w=v1⊗w+v2⊗wv⊗(w1+w2)=v⊗w1+v⊗w2(av)⊗w=v⊗(aw)=a(v⊗w)\begin{aligned} (\boldsymbol v_1+\boldsymbol v_2)\otimes\boldsymbol w&=\boldsymbol v_1\otimes\boldsymbol w+\boldsymbol v_2\otimes\boldsymbol w\\ \boldsymbol v\otimes(\boldsymbol w_1+\boldsymbol w_2)&=\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w_1+\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w_2\\ (a\boldsymbol v)\otimes\boldsymbol w&=\boldsymbol v\otimes(a\boldsymbol w)=a(\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w) \end{aligned}

をすべての v,v1,v2,w,w1,w2∈R2, a∈R\boldsymbol v,\boldsymbol v_1,\boldsymbol v_2,\boldsymbol w,\boldsymbol w_1,\boldsymbol w_2\in\mathbb R^2,\ a\in\mathbb R に対して満たすことを示せ.

(2) クロネッカー積の定義を拡張して,任意の2次元実正方行列

A=(a11a12a21a22),B=(b11b12b21b22)A=\begin{pmatrix}a_{11}&a_{12}\\a_{21}&a_{22}\end{pmatrix},\qquad B=\begin{pmatrix}b_{11}&b_{12}\\b_{21}&b_{22}\end{pmatrix}

に対して,A⊗BA\otimes B を

A⊗B=(a11Ba12Ba21Ba22B)=(a11b11a11b12a12b11a12b12a11b21a11b22a12b21a12b22a21b11a21b12a22b11a22b12a21b21a21b22a22b21a22b22)\begin{aligned} A\otimes B&=\begin{pmatrix}a_{11}B&a_{12}B\\a_{21}B&a_{22}B\end{pmatrix}\\ &=\begin{pmatrix} a_{11}b_{11}&a_{11}b_{12}&a_{12}b_{11}&a_{12}b_{12}\\ a_{11}b_{21}&a_{11}b_{22}&a_{12}b_{21}&a_{12}b_{22}\\ a_{21}b_{11}&a_{21}b_{12}&a_{22}b_{11}&a_{22}b_{12}\\ a_{21}b_{21}&a_{21}b_{22}&a_{22}b_{21}&a_{22}b_{22} \end{pmatrix} \end{aligned}

と定義すると,すべての2次元実ベクトル v,w\boldsymbol v,\boldsymbol w に対して

(A⊗B)(v⊗w)=Av⊗Bw(A\otimes B)(\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w)=A\boldsymbol v\otimes B\boldsymbol w

が成り立つことが簡単な計算で分かる.このことを用いて,v\boldsymbol v が α\alpha を固有値(eigenvalue)にもつ AA の固有ベクトル(eigenvector),w\boldsymbol w が β\beta を固有値にもつ BB の固有ベクトルとすると,v⊗w\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w が αβ\alpha\beta を固有値にもつ A⊗BA\otimes B の固有ベクトルとなることを示せ.

(3) 実行列

M=(6231261331621326)M=\begin{pmatrix}6&2&3&1\\2&6&1&3\\3&1&6&2\\1&3&2&6\end{pmatrix}

の固有値と固有ベクトルを全て求めよ.

题目描述​

设 v=(v1v2)\boldsymbol v=\begin{pmatrix}v_1\\v_2\end{pmatrix} 与 w=(w1w2)\boldsymbol w=\begin{pmatrix}w_1\\w_2\end{pmatrix} 为任意二维实向量,即 v1,v2,w1,w2∈Rv_1,v_2,w_1,w_2\in\mathbb R。克罗内克积 ⊗\otimes 定义为

v⊗w=(v1wv2w)=(v1w1v1w2v2w1v2w2).\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w=\begin{pmatrix}v_1\boldsymbol w\\v_2\boldsymbol w\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}v_1w_1\\v_1w_2\\v_2w_1\\v_2w_2\end{pmatrix}.

回答下列问题。

(1) 证明克罗内克积具有双线性,即对所有 v,v1,v2,w,w1,w2∈R2\boldsymbol v,\boldsymbol v_1,\boldsymbol v_2,\boldsymbol w,\boldsymbol w_1,\boldsymbol w_2\in\mathbb R^2 和 a∈Ra\in\mathbb R,满足

(v1+v2)⊗w=v1⊗w+v2⊗w,v⊗(w1+w2)=v⊗w1+v⊗w2,(av)⊗w=v⊗(aw)=a(v⊗w).\begin{aligned} (\boldsymbol v_1+\boldsymbol v_2)\otimes\boldsymbol w&=\boldsymbol v_1\otimes\boldsymbol w+\boldsymbol v_2\otimes\boldsymbol w,\\ \boldsymbol v\otimes(\boldsymbol w_1+\boldsymbol w_2)&=\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w_1+\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w_2,\\ (a\boldsymbol v)\otimes\boldsymbol w&=\boldsymbol v\otimes(a\boldsymbol w)=a(\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w). \end{aligned}

(2) 扩展克罗内克积的定义,对任意实二阶方阵

A=(a11a12a21a22),B=(b11b12b21b22),A=\begin{pmatrix}a_{11}&a_{12}\\a_{21}&a_{22}\end{pmatrix},\qquad B=\begin{pmatrix}b_{11}&b_{12}\\b_{21}&b_{22}\end{pmatrix},

定义

A⊗B=(a11Ba12Ba21Ba22B)=(a11b11a11b12a12b11a12b12a11b21a11b22a12b21a12b22a21b11a21b12a22b11a22b12a21b21a21b22a22b21a22b22).\begin{aligned} A\otimes B&=\begin{pmatrix}a_{11}B&a_{12}B\\a_{21}B&a_{22}B\end{pmatrix}\\ &=\begin{pmatrix} a_{11}b_{11}&a_{11}b_{12}&a_{12}b_{11}&a_{12}b_{12}\\ a_{11}b_{21}&a_{11}b_{22}&a_{12}b_{21}&a_{12}b_{22}\\ a_{21}b_{11}&a_{21}b_{12}&a_{22}b_{11}&a_{22}b_{12}\\ a_{21}b_{21}&a_{21}b_{22}&a_{22}b_{21}&a_{22}b_{22} \end{pmatrix}. \end{aligned}

通过简单计算可知,对所有二维实向量 v,w\boldsymbol v,\boldsymbol w,成立

(A⊗B)(v⊗w)=Av⊗Bw.(A\otimes B)(\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w)=A\boldsymbol v\otimes B\boldsymbol w.

利用此性质证明:若 v\boldsymbol v 为 AA 对应特征值 α\alpha 的特征向量,w\boldsymbol w 为 BB 对应特征值 β\beta 的特征向量,则 v⊗w\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w 为 A⊗BA\otimes B 对应特征值 αβ\alpha\beta 的特征向量。

(3) 求实矩阵

M=(6231261331621326)M=\begin{pmatrix}6&2&3&1\\2&6&1&3\\3&1&6&2\\1&3&2&6\end{pmatrix}

的所有特征值和特征向量。

Kai​

(1)​

v1=(x1x2),  v2=(y1y2)\begin{aligned} \boldsymbol{v}_1 = \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \end{pmatrix} , \ \ \boldsymbol{v}_2 = \begin{pmatrix} y_1 \\ y_2 \end{pmatrix} \end{aligned}

と書くと、

(v1+v2)⊗w=((x1+y1)w(x2+y2)w)=(x1wx2w)+(y1wy2w)=v1⊗w+v2⊗w\begin{aligned} \left( \boldsymbol{v}_1 + \boldsymbol{v}_2 \right) \otimes \boldsymbol{w} &= \begin{pmatrix} (x_1+y_1) \boldsymbol{w} \\ (x_2+y_2) \boldsymbol{w} \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} x_1 \boldsymbol{w} \\ x_2 \boldsymbol{w} \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} y_1 \boldsymbol{w} \\ y_2 \boldsymbol{w} \end{pmatrix} \\ &= \boldsymbol{v}_1 \otimes \boldsymbol{w} + \boldsymbol{v}_2 \otimes \boldsymbol{w} \end{aligned}

がわかる。

v⊗(w1+w2)=(v1(w1+w2)v2(w1+w2))=(v1w1v2w1)+(v1w2v2w2)=v⊗w1+v⊗w2\begin{aligned} \boldsymbol{v} \otimes \left( \boldsymbol{w}_1 + \boldsymbol{w}_2 \right) &= \begin{pmatrix} v_1 \left( \boldsymbol{w}_1 + \boldsymbol{w}_2 \right) \\ v_2 \left( \boldsymbol{w}_1 + \boldsymbol{w}_2 \right) \end{pmatrix} \\ &= \begin{pmatrix} v_1 \boldsymbol{w}_1 \\ v_2 \boldsymbol{w}_1 \end{pmatrix} + \begin{pmatrix} v_1 \boldsymbol{w}_2 \\ v_2 \boldsymbol{w}_2 \end{pmatrix} \\ &= \boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w}_1 + \boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w}_2 \end{aligned}
(αv)⊗w=(αv1wαv2w)=α(v1wv2w)=α(v⊗w)v⊗(αw)=(v1αwv2αw)=α(v1wv2w)=α(v⊗w)\begin{aligned} \left( \alpha \boldsymbol{v} \right) \otimes \boldsymbol{w} &= \begin{pmatrix} \alpha v_1 \boldsymbol{w} \\ \alpha v_2 \boldsymbol{w} \end{pmatrix} \\ &= \alpha \begin{pmatrix} v_1 \boldsymbol{w} \\ v_2 \boldsymbol{w} \end{pmatrix} \\ &= \alpha \left( \boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w} \right) \\ \boldsymbol{v} \otimes \left( \alpha \boldsymbol{w} \right) &= \begin{pmatrix} v_1 \alpha \boldsymbol{w} \\ v_2 \alpha \boldsymbol{w} \end{pmatrix} \\ &= \alpha \begin{pmatrix} v_1 \boldsymbol{w} \\ v_2 \boldsymbol{w} \end{pmatrix} \\ &= \alpha \left( \boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w} \right) \end{aligned}

(2)​

(A⊗B)(v⊗w)=(Av)⊗(Bw)=(αv)⊗(βw)=αβ(v⊗w)\begin{aligned} \left( A \otimes B \right) \left( \boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w} \right) &= \left( A \boldsymbol{v} \right) \otimes \left( B \boldsymbol{w} \right) \\ &= \left( \alpha \boldsymbol{v} \right) \otimes \left( \beta \boldsymbol{w} \right) \\ &= \alpha \beta \left( \boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w} \right) \end{aligned}

また、両固有ベクトルは非零なので、その非零成分の積を成分にもつ v⊗w\boldsymbol v\otimes\boldsymbol w も非零である。従って、 v⊗w\boldsymbol{v} \otimes \boldsymbol{w} は αβ\alpha \beta を固有値にもつ A⊗BA \otimes B の固有ベクトルであることがわかる。

(3)​

A=(2112),  B=(3113)\begin{aligned} A = \begin{pmatrix} 2 & 1 \\ 1 & 2 \end{pmatrix} , \ \ B = \begin{pmatrix} 3 & 1 \\ 1 & 3 \end{pmatrix} \end{aligned}

とおくと、

M=A⊗B\begin{aligned} M = A \otimes B \end{aligned}

である。

AA の固有値は α1=1,α2=3\alpha_1 = 1, \alpha_2 = 3 であり、 それぞれに属する固有ベクトルは例えば

v1=(1−1),  v2=(11)\begin{aligned} \boldsymbol{v}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \end{pmatrix} , \ \ \boldsymbol{v}_2 = \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

である。 また、 BB の固有値は β1=2,β2=4\beta_1 = 2, \beta_2 = 4 であり、 それぞれに属する固有ベクトルは例えば

w1=(1−1),  w2=(11)\begin{aligned} \boldsymbol{w}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \end{pmatrix} , \ \ \boldsymbol{w}_2 = \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

である。

よって、 (2) より、 α1β1=2,α1β2=4,α2β1=6,α2β2=12\alpha_1 \beta_1 = 2, \alpha_1 \beta_2 = 4, \alpha_2 \beta_1 = 6, \alpha_2 \beta_2 = 12 は MM の固有値であり、

v1⊗w1=(1−1−11),v1⊗w2=(11−1−1),v2⊗w1=(1−11−1),v2⊗w2=(1111)\begin{aligned} \boldsymbol{v}_1 \otimes \boldsymbol{w}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \\ -1 \\ 1 \end{pmatrix} ,\\ \boldsymbol{v}_1 \otimes \boldsymbol{w}_2 = \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ -1 \\ -1 \end{pmatrix} ,\\ \boldsymbol{v}_2 \otimes \boldsymbol{w}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \\ 1 \\ -1 \end{pmatrix} ,\\ \boldsymbol{v}_2 \otimes \boldsymbol{w}_2 = \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix} \end{aligned}

はそれぞれに属する固有ベクトルであることがわかる。 MM は 4次正方行列で上の固有値は相異なるので、これら以外に固有値はなく、各固有空間は上のベクトルで生成される。

Reference​