跳到主要内容

名古屋大学 工学研究科 電気電子情報工学科 2024年8月実施 基礎1

Author

祭音Myyura

Description

(1) 次の関数の導関数を求めよ。

y=arcsin(2x1x2)(0<x2<1)y = \arcsin(2x\sqrt{1 - x^2}) \quad (0 < x^2 <1)
  • ヒント: xx について場合分けせよ。

(2) 次の不等式を示せ。

1+xex11x(x<1)1 + x \leq e^{x} \leq \frac{1}{1 - x} \quad (x < 1)

(3) 次の定積分を求めよ。ただし、収束 \cdot 発散の評価は不要である。

04dxx(x2)\int_0^4\frac{dx}{\sqrt{|x(x - 2)|}}
  • ヒント: dxx2+A=logx+x2+A+C\int\frac{dx}{\sqrt{x^2 + A}} = \log|x + \sqrt{x^2 + A}| + C を使ってもよい。ただし、AA00 でない定数、CC は積分定数である。
  • ヒント: dx1x2=arcsinx+C\int\frac{dx}{\sqrt{1 - x^2}} = \arcsin x + C を使ってもよい。ただし、CC は積分定数である。

(4) 以下の式の極限が存在する場合はその値を求めよ。存在しない場合は、存在しないことを示せ (ヒント:極座標変換を用いるとよい)。

lim(x,y)(0,0)2xylog(x2+y2)\lim_{(x,y)\rightarrow(0,0)} 2xy\log(x^2 + y^2)

Kai

(1)

u=2x1x2u = 2x\sqrt{1 - x^2} とすると、

dudx=21x2+2x(12x1x2)=2(1x2)2x21x2=4x2+21x2\begin{aligned} \frac{du}{dx} &= 2\sqrt{1 - x^2} + 2x(-\frac{1}{2} \cdot \frac{x}{\sqrt{1 - x^2}}) \\ &= \frac{2(1 - x^2) - 2x^2}{\sqrt{1 - x^2}} \\ &= \frac{-4x^2 + 2}{\sqrt{1 - x^2}} \end{aligned}

ddusin1(u)=11u2\frac{d}{du}\sin^{-1}(u) = \frac{1}{\sqrt{1 - u^2}} より、

dydx=ddxsin1dudx=11u22(12x2)1x2=114x2(1x2)2(12x2)1x2=1(2x21)22x211x2\begin{aligned} \frac{dy}{dx} &= \frac{d}{dx}\sin^{-1} \cdot \frac{du}{dx} \\ &= \frac{1}{\sqrt{1 - u^2}} \cdot \frac{2(1 - 2x^2)}{\sqrt{1 - x^2}} \\ &= \frac{1}{\sqrt{1 - 4x^2(1 - x^2)}} \cdot \frac{2(1 - 2x^2)}{\sqrt{1 - x^2}} \\ &= \frac{-1}{\sqrt{(2x^2 - 1)^2}} \cdot \frac{2x^2 - 1}{\sqrt{1 - x^2}} \end{aligned}

(i) 2x21>02x^2 - 1 > 0, 12<x<1\frac{1}{\sqrt{2}} < x < 1 のとき、

y=11x2y' = -\frac{1}{\sqrt{1 - x^2}}

(ii) 2x21=0,x=±122x^2 - 1 = 0 , x = \pm\frac{1}{\sqrt{2}} のとき、

y=0y' = 0

(iii) 2x21<02x^2 - 1 < 012<x<12-\frac{1}{\sqrt{2}} < x < \frac{1}{\sqrt{2}} のとき、

y=11x2y' = \frac{1}{\sqrt{1 - x^2}}

(2)

f(x)=ex(1+x)f(x) = e^{x} - (1 + x) とすると、f(x)=ex1f'(x) = e^{x} - 1

xx\cdots00\cdots11
ff'-00++
ff\searrow\nearrow

f(0)=0f(0) = 0 と増減表により、

ex1+x\begin{aligned} e^{x} \geq 1 + x \end{aligned}

g(x)=11xex,g(x)=1(1x)2exg(x) = \frac{1}{1 - x} - e^{x},g'(x) = \frac{1}{(1 - x)^2} - e^{x}

g(x)=0g'(x) = 0 のとき、x=0x = 0

xx\cdots00\cdots11
gg'-00++
gg\searrow\nearrow

g(0)=0g(0) = 0 と増減表により、

11xex\begin{aligned} \frac{1}{1 - x} \geq e^{x} \end{aligned}

従って、

1+xex11x1 + x \leq e^{x} \leq \frac{1}{1 - x}

(3)

αβdxx(x2)+β4dxx(x2)=αβdx(x1)2+1+β4dx(x1)21=[sin1(x1)]αβ+[log(x1)+(x1)21]β4=sin1(β1)sin1(α1)+log3+22log(β1)+(β1)2+1\begin{align} &\int_{\alpha}^{\beta}\frac{dx}{\sqrt{-x(x - 2)}} + \int_{\beta}^4 \frac{dx}{\sqrt{x(x - 2)}} \notag\\ =& \int_{\alpha}^{\beta}\frac{dx}{\sqrt{-(x - 1)^2 + 1}} + \int_{\beta}^4 \frac{dx}{\sqrt{(x - 1)^2 - 1}} \notag\\ =& \bigg[\sin^{-1}(x - 1)\bigg]_{\alpha}^{\beta} + \bigg[\log|(x - 1) + \sqrt{(x - 1)^2 - 1}|\bigg]_{\beta}^4 \notag\\ =& \sin^{-1}(\beta - 1) - \sin^{-1}(\alpha - 1) + \log|3 + 2\sqrt{2}| - \log|(\beta - 1) + \sqrt{(\beta - 1)^2} + 1| \tag{*}\\ \end{align}

α0,β2\alpha \rightarrow 0 ,\beta \rightarrow 2 の極限を考えると、

()=sin1(1)sin1(1)+log3+22=2sin1(1)+log(3+22)\begin{aligned} (*) &= \sin^{-1}(1) - \sin^{-1}(-1) + \log|3 + 2\sqrt{2}| \\ &= 2\sin^{-1}(1) + \log(3 + 2\sqrt{2}) \end{aligned}

(4)

x=rcosθ,y=rsinθx = r\cos\theta ,y = r\sin\theta とすると、(r,θ)(0,0)(r,\theta) \rightarrow (0,0) の極限を考えれば良い、

lim(r,θ)(0,0)2r2sinθcosθlogr2=lim(r,θ)(0,0)r2sin2θ2logr\begin{aligned} \lim_{(r,\theta) \rightarrow (0,0)}2r^2\sin\theta\cos\theta \log r^2 = \lim_{(r,\theta) \rightarrow (0,0)} r^2\sin2\theta \cdot 2\log r \end{aligned}

0sin2θ10 \leq |\sin2\theta| \leq 1 により、

02r2sin2θlogr2r2log2\begin{aligned} 0 \leq |2r^2\sin2\theta\log r| \leq 2r^2\log2 \end{aligned}

を得る。よって、

limr02r2logr=limr0logr12r2=limr01r(11r3)=limr0(r2)=0\begin{aligned} \lim_{r \rightarrow 0} 2r^2 \log r &= \lim_{r \rightarrow 0} \frac{\log r}{\frac{1}{2r^2}} \\ &= \lim_{r \rightarrow 0} \frac{1}{r} \cdot (\frac{1}{-\frac{1}{r^3}}) \\ &= \lim_{r \rightarrow 0} (-r^2) \\ &= 0 \end{aligned}

同様に、

lim(x,y)(0,0)2xylog(x2+y2)=lim(r,θ)(0,0)2r2sin2θlogr=0\begin{aligned} \lim_{(x,y)\rightarrow(0,0)} 2xy\log(x^2 + y^2) = \lim_{(r,\theta) \rightarrow (0,0)} 2r^2\sin2\theta\log r = 0 \end{aligned}