跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報理工学専攻・電気電子工学専攻 2019年8月実施 ベクトル解析

Author

Yu

Description

直交座標系において,x,y,zx,y,z 軸方向の単位ベクトルをそれぞれ i,j,k\mathbf{i},\mathbf{j},\mathbf{k} とする。次の各問に答えよ。

(1) 面 z=x2+y2z = x^2 + y^2 と面 z=(x12)2+(y12)2z = \big(x - \frac{1}{\sqrt{2}}\big)^2 + \big(y - \frac{1}{\sqrt{2}}\big)^2 について, 次の問いに答えよ。

\quad (a) 点 P(24,24,14)P\big(\frac{\sqrt{2}}{4},\frac{\sqrt{2}}{4},\frac{1}{4}\big) が, いずれの面にも含まれることを示せ。

\quad (b) 点 PP において, それぞれの面の法線のなす角を求めよ。

(2)ベクトル場 A\mathbf{A}A=x2iy2j+z2k\mathbf{A} = x^2\mathbf{i} - y^2\mathbf{j} + z^2\mathbf{k} とする。SSx2+y2=9,z=0,z=4x^2 + y^2 = 9,z = 0,z = 4 で囲まれた円筒の表面とするとき, 面積分

SAndS\int \int_{S} \mathbf{A} \cdot \mathbf{n} dS

を求めよ (ただし, n\mathbf{n}SS の外向き単位法線ベクトル) 。

Kai

(1)

(a)

z=x2+y2=(24)2+24)2=14z = x^2 + y^2 = \big(\frac{\sqrt{2}}{4}\big)^2 + \frac{\sqrt{2}}{4}\big)^2 = \frac{1}{4}
z=(2412)2+(2412)2=14z = \big(\frac{\sqrt{2}}{4} - \frac{1}{\sqrt{2}}\big)^2 + \big(\frac{\sqrt{2}}{4} - \frac{1}{\sqrt{2}}\big)^2 = \frac{1}{4}

(b)

N1=r1x×r1y=2x,2y,1=22,22,1N2=r2x×r2y=2(x12),2(y12),1=22,22,1cosθ=N1N2N1N2=0θ=π2\begin{aligned} \mathbf{N}_1 = \frac{\partial \mathbf{r}_1}{\partial x} \times \frac{\partial \mathbf{r}_1}{\partial y} = \langle -2x,&-2y,1 \rangle = \langle -\frac{\sqrt{2}}{2},-\frac{\sqrt{2}}{2},1 \rangle \\ \mathbf{N}_2 = \frac{\partial \mathbf{r}_2}{\partial x} \times \frac{\partial \mathbf{r}_2}{\partial y} = \langle -2(x - \frac{1}{\sqrt{2}}),&-2(y - \frac{1}{\sqrt{2}}),1 \rangle = \langle \frac{\sqrt{2}}{2},\frac{\sqrt{2}}{2},1 \rangle \\ \cos\theta = \frac{\mathbf{N}_1 \cdot \mathbf{N}_2}{|\mathbf{N}_1||\mathbf{N}_2|} &= 0 \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{2} \end{aligned}

(2)

A=x(x2)+y(y2)+z(z2)=2x2y+2z\nabla \cdot \mathbf{A} = \frac{\partial}{\partial x}(x^2) + \frac{\partial}{\partial y}(-y^2) + \frac{\partial}{\partial z}(z^2) = 2x - 2y + 2z
AndS=VAdV=02π03042(rcosθrsinθ+z)rdzdrdθ=144π\oint_\mathbf{A} \cdot \mathbf{n}dS = \int_{V} \nabla \cdot \mathbf{A}dV = \int_0^{2\pi} \int_0^3 \int_0^4 2(r\cos\theta - r\sin\theta + z)rdzdrd\theta = 144\pi