跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報理工学専攻・電気電子工学専攻 2018年8月実施 複素関数論

Author

Zero

Description

解析関数 f(z)=u+ivf(z) = u + iv を考える.ただし,z=x+iyz = x + iy は複素数,xxyy は実数,uuvv は実数値関数,i=1i = \sqrt{-1} である.x と y が極形式 x=rcosθx = r\cos\thetay=rsinθy = r\sin\theta で表されるとき,極形 式のコーシー・リーマンの方程式は以下の式で書けることを示せ.

ur=1rvθ,vr=1ruθ\frac{\partial u}{\partial r} = \frac{1}{r}\frac{\partial v}{\partial \theta},\frac{\partial v}{\partial r} = -\frac{1}{r}\frac{\partial u}{\partial \theta}

Kai

コーシー・リーマンの方程式は以下の式表せる。

{ux=vyuy=vx\left \{ \begin{align} &\frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\partial v}{\partial y} \tag{\textcircled{1}} \\ &\frac{\partial u}{\partial y} = -\frac{\partial v}{\partial x} \tag{\textcircled{2}} \\ \end{align} \right.
xr=cosθ,yr=sinθxθ=rsinθ,yθ=rcosθcosθ=1ryθ\begin{align} &\frac{\partial x}{\partial r} = \cos\theta ,\frac{\partial y}{\partial r} = \sin\theta \notag \\ &\frac{\partial x}{\partial \theta} = -r\sin\theta, \notag \\ &\frac{\partial y}{\partial \theta} = r\cos\theta \Leftrightarrow \cos\theta = \frac{1}{r}\frac{\partial y}{\partial \theta} \tag{\textcircled{3}} \end{align}

① の両辺に xr=cosθ\frac{\partial x}{\partial r} = \cos\theta をかける

uxxr=vycosθur=vycosθur=vy1rvθur=1rvθ\begin{aligned} &\frac{\partial u}{\partial x} \cdot \frac{\partial x}{\partial r} = \frac{\partial v}{\partial y} \cdot \cos\theta \\ &\frac{\partial u}{\partial r} = \frac{\partial v}{\partial y} \cdot \cos\theta \\ &\frac{\partial u}{\partial r} = \frac{\partial v}{\partial y} \cdot \frac{1}{r}\frac{\partial v}{\partial \theta} \\ \therefore &\frac{\partial u}{\partial r} = \frac{1}{r} \cdot \frac{\partial v}{\partial \theta} \end{aligned}

② の両辺に xr=cosθ-\frac{\partial x}{\partial r} = -\cos\theta をかける

uy(cosθ)=vxxruycosθ=vrvr=uycosθvr=uy1ruθvr=1ruθ\begin{aligned} &\frac{\partial u}{\partial y} \cdot (-\cos\theta) = \frac{\partial v}{\partial x} \cdot \frac{\partial x}{\partial r} \\ &-\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \cos\theta = \frac{\partial v}{\partial r} \\ &\frac{\partial v}{\partial r} = -\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \cos\theta \\ &\frac{\partial v}{\partial r} = -\frac{\partial u}{\partial y} \cdot \frac{1}{r} \frac{\partial u}{\partial \theta} \\ \therefore &\frac{\partial v}{\partial r} = -\frac{1}{r} \cdot \frac{\partial u}{\partial \theta} \end{aligned}