跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報理工学専攻・電気電子工学専攻 2016年8月実施 ベクトル解析

Author​

Zero, 祭音Myyura

Description​

出典:九州大学公式問題。 次の各問に答えよ.ただし (x,y,z)(x, y, z) は三次元空間の直交座標を表す.

(1) スカラー場 ϕ=x2yz3+xy2z\phi = x^2yz^3 + xy^2z について,点 (1,3,2)(1,3,2) における ∇⋅(∇ϕ)\nabla \cdot (\nabla \phi) を計算せよ.

(2) スカラー場 V=xyzV = xyz について,次の面 SS に対する VV の面積分を計算せよ.

S:x2+y2=4,x≥0,y≥0,3≥z≥0S: x^2 + y^2 = 4,x \ge 0,y \ge 0, 3 \ge z \ge 0

题目描述​

以下 (x,y,z)(x,y,z) 表示三维空间的直角坐标。

  1. 对标量场

    ϕ=x2yz3+xy2z,\phi=x^2yz^3+xy^2z,

    计算其拉普拉斯算子 ∇⋅(∇ϕ)\nabla\cdot(\nabla\phi) 在点 (1,3,2)(1,3,2) 处的值。

  2. 对标量场 V=xyzV=xyz,计算其在四分之一圆柱侧面

    S: x2+y2=4,x≥0,y≥0,0≤z≤3S:\ x^2+y^2=4,\quad x\ge0,\quad y\ge0,\quad0\le z\le3

    上的面积分 ∫SV dS\int_S V\,dS。

Kai​

(1)​

ϕ=x2yz3+xy2z\phi = x^2yz^3 + xy^2z の点 (1,3,2)(1,3,2) における ∇⋅(∇ϕ)\nabla \cdot (\nabla \phi)

∇⋅(∇ϕ)=∇⋅(∂ϕ∂x,∂ϕ∂y,∂ϕ∂z)=∂2ϕ∂x2+∂2ϕ∂y2+∂2ϕ∂z2=2yz3+2xz+6x2yz=88\begin{aligned} \nabla \cdot (\nabla \phi) &= \nabla \cdot (\frac{\partial \phi}{\partial x},\frac{\partial \phi}{\partial y},\frac{\partial \phi}{\partial z}) \\ &= \frac{\partial ^2\phi}{\partial x^2} + \frac{\partial ^2\phi}{\partial y^2} + \frac{\partial ^2\phi}{\partial z^2} \\ &= 2yz^3 + 2xz + 6x^2yz \\ &= 88 \end{aligned}

(2)​

0≤θ≤π2,0≤z≤30 \le \theta \le \frac{\pi}{2},0 \le z \le 3
x=2cos⁡θ,y=2sin⁡θ,z=zr=(2cos⁡θ,2sin⁡θ,z)rθ=(−2sin⁡θ,2cos⁡θ,0)rz=(0,0,1)\begin{aligned} &x = 2\cos\theta,y = 2\sin\theta,z = z \\ &r = (2\cos\theta,2\sin\theta,z) \\ &r_{\theta} = (-2\sin\theta,2\cos\theta,0) \\ &r_z = (0,0,1) \end{aligned}
rθ×rz=∣ijk−2sin⁡θ2cos⁡θ0001∣=2cos⁡θi+2sin⁡θjr_\theta \times r_z = \begin{vmatrix} i & j & k \\ -2\sin\theta & 2\cos\theta & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{vmatrix} = 2\cos\theta i + 2\sin\theta j
∣rθ×rz∣=2\left|r_\theta \times r_z\right| = 2
V=(2cos⁡θ)⋅(2sin⁡θ)⋅z=4sin⁡θcos⁡θz=2zsin⁡2θ\begin{aligned} V &= (2\cos\theta) \cdot (2\sin\theta) \cdot z \\ &= 4\sin\theta \cos\theta z \\ &= 2z\sin2\theta \end{aligned}
∫SVdS=∫03dz∫0π22zsin⁡2θ⋅∣rθ×rz∣dθ=∫03dz∫0π24zsin⁡2θdθ=∫03dz[−2zcos⁡2θ]0π2=∫03dz(4z)=[2z2]03=18\begin{aligned} \int_S V d S &= \int_0^3 dz \int_0^{\frac{\pi}{2}}2z \sin2\theta \cdot |r_\theta \times r_z|d\theta \\ &= \int_0^3 dz \int_0^{\frac{\pi}{2}}4z\sin2\theta d\theta \\ &= \int_0^3 dz \bigg[-2z\cos2\theta\bigg]_0^{\frac{\pi}{2}} \\ &= \int_0^3 dz (4z) \\ &= \big[2z^2\big]_0^3 \\ &= 18 \end{aligned}