跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報理工学専攻・電気電子工学専攻 2016年8月実施 微分方程式

Author

Zero

Description

次の微分方程式の一般解を求めよ.

(1) dydx+yx=11+x2\frac{dy}{dx} + \frac{y}{x} = \frac{1}{1 + x^2}

(2) (xyx)dydx=y(\sqrt{xy} - x) \frac{dy}{dx} = -y

题目描述

分别求下列一阶常微分方程的通解:

  1. dydx+yx=11+x2.\frac{dy}{dx}+\frac yx=\frac1{1+x^2}.
  2. (xyx)dydx=y.(\sqrt{xy}-x)\frac{dy}{dx}=-y.

考点

  • 一阶线性微分方程:识别乘积导数或使用积分因子,求第一式的通解。
  • 一阶齐次微分方程:将第二式化为关于 y/xy/x 的齐次形式,通过代换 u=y/xu=y/x 分离变量并积分。

Kai

(1)

dydx+yx=11+x2xy+y=x1+x2ddx(xy)=x1+x2\begin{aligned} \frac{dy}{dx} + \frac{y}{x} &= \frac{1}{1 + x^2} \\ xy' + y &= \frac{x}{1 + x^2} \\ \frac{d}{dx}(xy) &= \frac{x}{1 + x^2} \end{aligned}

両辺を積分

xy=x1+x2dxxy=12log(1+x2)+Cy=12xlog(1+x2)+Cx1\begin{aligned} xy &= \int\frac{x}{1 + x^2}dx \\ xy &= \frac{1}{2}\log(1 + x^2) + C \\ \therefore y &= \frac{1}{2x}\log(1 + x^2) + Cx^{-1} \end{aligned}

(2)

(xyx)dydx=y(yx1)dydx=yx\begin{align} (\sqrt{xy} - x)\frac{dy}{dx} &= -y \notag \\ (\sqrt{\frac{y}{x}} - 1)\frac{dy}{dx} &= -\frac{y}{x} \tag{*} \\ \end{align}

u=yxy=uxu = \frac{y}{x} \Leftrightarrow y = ux とおく

dydx=u+xdudx\frac{dy}{dx} = u + x\frac{du}{dx}

()(*) に代入

(u1)(u+xdudx)=uu+xdudx=uu1xdudx=uuu1xdudx=uuu1u1uudu=1xdx\begin{aligned} (\sqrt{u} - 1)(u + x\frac{du}{dx}) &= -u \\ u + x\frac{du}{dx} &= -\frac{u}{\sqrt{u} - 1} \\ x\frac{du}{dx} &= -u - \frac{u}{\sqrt{u} - 1} \\ x\frac{du}{dx} &= - \frac{u \cdot \sqrt{u}}{\sqrt{u} - 1} \\ -\frac{\sqrt{u} - 1}{u\sqrt{u}}du &= \frac{1}{x}dx \end{aligned}
u121u32du=1xdx1udu+u32du=logx+Clogu2u12=logx+C2u12=logux+C2u12=logy+C\begin{aligned} \int-\frac{u^{\frac{1}{2}} - 1}{u^{\frac{3}{2}}}du &= \int\frac{1}{x}dx \\ \int-\frac{1}{u}du + \int u^{-\frac{3}{2}}du &= \log x + C \\ -\log u - 2u^{-\frac{1}{2}} &= \log x + C \\ -2u^{-\frac{1}{2}} &= \log ux + C \\ -2u^{-\frac{1}{2}} &= \log y + C \end{aligned}

u=yxu = \frac{y}{x} より、

2xy=logy+Clogy+2xy=Clogy+loge2xy=Clog(ye2xy)=C\begin{aligned} -2\sqrt{\frac{x}{y}} &= \log y + C \\ \log y + 2\sqrt{\frac{x}{y}} &= -C \\ \log y + \log e^{2\sqrt{\frac{x}{y}}} &= -C \\ \log (ye^{2\sqrt{\frac{x}{y}}}) &= -C \\ \end{aligned}