跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報理工学専攻・電気電子工学専攻 2015年8月実施 複素関数論

Author

Zero

Description

複素関数 f(z)=πcotπzz2+a2f(z) = \frac{\pi\cot\pi z}{z^2 + a^2} を考える。ただし, a>0a > 0 とする。次の各問に答えよ。

(1) f(z)f(z) のすべての極における留数を求めよ。

(2) 図に示す閉路 CNC_N に沿った複素積分 CNf(z)dz\oint_{C_N} f(z)dz を考える。ただし, NN は自然数とする。limNCNf(z)dz\lim_{N \rightarrow \infty}\oint_{C_N}f(z)dz の値を求めよ。

(3) limNCNf(z)dz\lim_{N \rightarrow \infty}\oint_{C_N}f(z)dz の値を用して, n=11n2+a2=π2acothπa12a2\sum_{n=1}^{\infty}\frac{1}{n^2 + a^2} = \frac{\pi}{2a}\coth \pi a - \frac{1}{2a^2} を示せ。


Consider the complex function f(z)=πcotπzz2+a2f(z) = \frac{\pi\cot\pi z}{z^2 + a^2}, where a>0a > 0. Answer the following questions.

(1) Find the residues of f(z)f(z) at all its poles.

(2) Consider the complex integral CNf(z)dz\oint_{C_N} f(z)dz, where CNC_N is a closed path as shown in the figure and NN is a natural number. Find the value of limNCNf(z)dz\lim_{N \rightarrow \infty}\oint_{C_N}f(z)dz.

(3) Using the value of limNCNf(z)dz\lim_{N \rightarrow \infty}\oint_{C_N}f(z)dz, prove that n=11n2+a2=π2acothπa12a2\sum_{n=1}^{\infty}\frac{1}{n^2 + a^2} = \frac{\pi}{2a}\coth \pi a - \frac{1}{2a^2}.

Kai

(1)

f(z)=πcotπzz2+a2=πcosπz(z2+a2)sinπz=πcosπz(z+ai)(zai)sinπz\begin{aligned} f(z) &= \frac{\pi \cot \pi z}{z^2 + a^2} \\ &= \frac{\pi \cos \pi z}{(z^2 + a^2)\sin\pi z} \\ &= \frac{\pi \cos \pi z}{(z + ai)(z - ai)\sin \pi z} \end{aligned}

z=ai,ai,nz = ai,-ai,n (nn は整数)

Resz=aif(z)\text{Res}_{z = ai}f(z) を求める。正則な関数 g(z)=πcosπz(z+ai)sinπzg(z) = \frac{\pi \cos \pi z}{(z + ai)\sin \pi z} とする。

Resz=aif(z)=g(ai)=πcosπ(ai)2aisinπ(ai)=πcosh(πa)2aiisinh(πa)=π2acoth(πa)\begin{aligned} \text{Res}_{z = ai}f(z) &= g(ai)\\ &= \frac{\pi \cos \pi(ai)}{2ai \cdot \sin\pi(ai)} \\ &= \frac{\pi \cdot \cosh(\pi a)}{2ai \cdot i\sinh(\pi a)} \\ &= -\frac{\pi}{2a} \coth(\pi a) \end{aligned}

次に、Resz=aif(z)\text{Res}_{z = -ai}f(z) を求める。g(z)=πcosπz(zai)sinπzg(z) = \frac{\pi \cos\pi z}{(z - ai)\sin\pi z}

Resz=aif(z)=g(ai)=πcosπ(ai)(2ai)sinπ(ai)=πcosh(πa)2aiisinh(πa)=π2acoth(πa)=π2acothπa\begin{aligned} \text{Res}_{z = -ai}f(z) &= g(-ai)\\ &= \frac{\pi\cos\pi(-ai)}{(-2ai)\sin\pi(-ai)} \\ &= \frac{\pi\cosh(-\pi a)}{-2ai \cdot i \sinh(-\pi a)} \\ &= \frac{\pi}{2a}\coth(-\pi a) \\ &= -\frac{\pi}{2a}\coth \pi a \end{aligned}

最後に、Resz=nf(z)\text{Res}_{z = n}f(z) を求める。

Resz=nf(z)=limznπ1{(z2+a2)tanπz}=limznπ12ztanπz+(z2+a2)1cos2πzπ=limznπcos2πz2zsinπzcosπz+π(z2+a2)=limznπcos2πzzsin2πz+π(z2+a2)=limznπ1π(n2+a2)=1n2+a2\begin{aligned} \text{Res}_{z = n}f(z) &= \lim_{z \rightarrow n} \pi \cdot \frac{1}{\{(z^2 + a^2) \tan \pi z\}'} \\ &= \lim_{z \rightarrow n} \pi \cdot \frac{1}{2z\tan \pi z + (z^2 + a^2) \cdot \frac{1}{\cos^2\pi z} \cdot \pi} \\ &= \lim_{z \rightarrow n} \pi \cdot \frac{\cos^2\pi z}{2z\sin\pi z \cos\pi z + \pi(z^2 + a^2)} \\ &= \lim_{z \rightarrow n} \pi \cdot \frac{\cos^2 \pi z}{z \sin 2\pi z + \pi(z^2 + a^2)} \\ &= \lim_{z \rightarrow n} \pi \cdot \frac{1}{\pi(n^2 + a^2)} \\ &= \frac{1}{n^2 + a^2} \end{aligned}

(2)

CNf(x)dx=NNπcotπ(xiN)(xiN)2+a2dx+NNπcotπ(x+iN)(x+iN)2+a2dx+NNπcotπ(N+iy)(N+iy)2+a2dy+NNπcotπ(N+iy)(N+iy)2+a2dy\begin{aligned} \oint_{C_N}f(x)dx &= \int_{-N}^N \frac{\pi \cot\pi(x - iN)}{(x - iN)^2 + a^2}dx \\ &\quad + \int_{N}^{-N} \frac{\pi\cot\pi(x + iN)}{(x + iN)^2 + a^2}dx \\ &\qquad + \int_{-N}^N \frac{\pi\cot\pi(N + iy)}{(N + iy)^2 + a^2}dy \\ &\qquad \quad + \int_{N}^{-N} \frac{\pi\cot\pi(-N + iy)}{(-N + iy)^2 + a^2}dy \end{aligned}
NNπcotπ(xiN)(xiN)2+a2dx=NNπcotπ(N+iy)(N+iy)2+a2dyNNπcotπ(x+iN)(x+iN)2+a2dx=NNπcotπ(N+iy)(N+iy)2+a2dy\begin{aligned} \bigg|\int_{-N}^N\frac{\pi \cot\pi(x - iN)}{(x - iN)^2 + a^2}dx\bigg| &= \bigg|\int_{N}^{-N} \frac{\pi\cot\pi(-N + iy)}{(-N + iy)^2 + a^2}dy\bigg| \\ \bigg|\int_{N}^{-N} \frac{\pi\cot\pi(x + iN)}{(x + iN)^2 + a^2}dx\bigg| &= \bigg|\int_{-N}^N \frac{\pi\cot\pi(N + iy)}{(N + iy)^2 + a^2}dy\bigg| \end{aligned}

より、

limNCNf(x)dx=0\lim_{N \rightarrow \infty}\oint_{C_N}f(x)dx = 0

(3)

留数定理から、

limNCNf(z)dz=2πi(n=1n2+a2πacothπa)0=2πi(n=1n2+a2πacothπa)n=1n2+a2=πacothπan=11n2+a2+1a2+n=11n2+a2=πacothπa2n=11n2+a2=πacothπa1a2n=11n2+a2=π2acothπa12a2\begin{aligned} \lim_{N \rightarrow \infty}\oint_{C_N}f(z)dz &= 2\pi i \bigg(\sum_{n = -\infty}^{\infty} \frac{1}{n^2 + a^2} - \frac{\pi}{a}\coth \pi a\bigg) \\ 0 &= 2\pi i \bigg(\sum_{n = -\infty}^{\infty}\frac{1}{n^2 + a^2} - \frac{\pi}{a}\coth\pi a\bigg) \\ \sum_{n = -\infty}^{\infty} \frac{1}{n^2 + a^2} &= \frac{\pi}{a}\coth \pi a \\ \sum_{n = -\infty}^{-1}\frac{1}{n^2 + a^2} + \frac{1}{a^2} + \sum_{n = 1}^{\infty}\frac{1}{n^2 + a^2} &= \frac{\pi}{a} \coth\pi a \\ 2\sum_{n = 1}^{\infty}\frac{1}{n^2 + a^2} &= \frac{\pi}{a}\coth\pi a - \frac{1}{a^2} \\ \sum_{n = 1}^{\infty}\frac{1}{n^2 + a^2} &= \frac{\pi}{2a}\coth\pi a - \frac{1}{2a^2} \end{aligned}