跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報学専攻・情報知能工学専攻・電気電子工学専攻 共通 2015年度入学 数学 問2(微分方程式)

Author​

思齐塾, 祭音Myyura

Description​

出典:九州大学公式問題。

次の微分方程式を解け.

(1) (2xy3−excos⁡y)dx+(3x2y2+exsin⁡y)dy=0(2xy^3 - e^x \cos y)dx + (3x^2y^2 + e^x \sin y)dy = 0

(2) (y+−2yx2−y2)dx+(x+2xx2−y2)dy=0\left(y + \frac{-2y}{x^2 - y^2}\right)dx + \left(x + \frac{2x}{x^2 - y^2}\right)dy = 0

题目描述​

求下列两个一阶微分方程的通解:

(2xy3−excos⁡y) dx+(3x2y2+exsin⁡y) dy=0.(2xy^3-e^x\cos y)\,dx +(3x^2y^2+e^x\sin y)\,dy=0.
(y−2yx2−y2) dx+(x+2xx2−y2) dy=0.\left(y-\frac{2y}{x^2-y^2}\right)\,dx +\left(x+\frac{2x}{x^2-y^2}\right)\,dy=0.

Kai​

(1) Let M(x,y)=2xy3−excos⁡yM(x,y) = 2xy^3 - e^x\cos y and N(x,y)=3x2y2+exsin⁡yN(x,y) = 3x^2y^2 + e^x\sin y .

∂M∂y=6xy2+exsin⁡y\frac{\partial M}{\partial y} = 6xy^2 + e^x \sin y
∂N∂x=6xy2+exsin⁡y\frac{\partial N}{\partial x} = 6xy^2 + e^x \sin y

Since ∂M∂y=∂N∂x\frac{\partial M}{\partial y} = \frac{\partial N}{\partial x} , the equation is exact. Then, we want to find a function F(x,y)F(x,y) such that ∂F∂x=M\frac{\partial F}{\partial x} = M and ∂F∂y=N\frac{\partial F}{\partial y} = N .

∂F∂x=2xy3−excos⁡y\frac{\partial F}{\partial x} = 2xy^3 - e^x\cos y
F(x,y)=∫(2xy3−excos⁡y)dx=x2y3−excos⁡y+g(y)F(x,y) = \int (2xy^3 - e^x\cos y) dx = x^2y^3 - e^x\cos y + g(y)

Now, differentiate F(x,y)F(x,y) with respect to yy :

∂F∂y=3x2y2+exsin⁡y+g′(y)=N(x,y)=3x2y2+exsin⁡y\frac{\partial F}{\partial y} = 3x^2y^2 + e^x\sin y + g'(y) = N(x,y) = 3x^2y^2 + e^x\sin y

Thus, g′(y)=0g'(y) = 0 , which means g(y)=Cg(y) = C , where CC is a constant. Therefore, the solution is x2y3−excos⁡y=Cx^2y^3 - e^x\cos y = C .

(2) Let M(x,y)=y−2yx2−y2M(x,y) = y - \frac{2y}{x^2 - y^2} and N(x,y)=x+2xx2−y2N(x,y) = x + \frac{2x}{x^2 - y^2} .

∂M∂y=1−2(x2−y2)−2y(−2y)(x2−y2)2=1−2x2−2y2+4y2(x2−y2)2=1−2x2+2y2(x2−y2)2\frac{\partial M}{\partial y} = 1 - \frac{2(x^2 - y^2) - 2y(-2y)}{(x^2 - y^2)^2} = 1 - \frac{2x^2 - 2y^2 + 4y^2}{(x^2 - y^2)^2} = 1 - \frac{2x^2 + 2y^2}{(x^2 - y^2)^2}
∂N∂x=1+2(x2−y2)−2x(2x)(x2−y2)2=1+2x2−2y2−4x2(x2−y2)2=1−2x2+2y2(x2−y2)2\frac{\partial N}{\partial x} = 1 + \frac{2(x^2 - y^2) - 2x(2x)}{(x^2 - y^2)^2} = 1 + \frac{2x^2 - 2y^2 - 4x^2}{(x^2 - y^2)^2} = 1 - \frac{2x^2 + 2y^2}{(x^2 - y^2)^2}

Since ∂M∂y=∂N∂x\frac{\partial M}{\partial y} = \frac{\partial N}{\partial x} , the equation is exact. Then, we want to find a function F(x,y)F(x,y) such that ∂F∂x=M\frac{\partial F}{\partial x} = M and ∂F∂y=N\frac{\partial F}{\partial y} = N .

∂F∂x=y−2yx2−y2\frac{\partial F}{\partial x} = y - \frac{2y}{x^2 - y^2}
F(x,y)=∫(y−2yx2−y2)dx=xy−y∫2x2−y2dx=xy−y∫1y(1x−y−1x+y)dx=xy−ln⁡∣x−y∣+ln⁡∣x+y∣F(x,y) = \int \left(y - \frac{2y}{x^2 - y^2}\right) dx = xy - y\int \frac{2}{x^2 - y^2} dx = xy - y \int \frac{1}{y}\left(\frac{1}{x-y} - \frac{1}{x+y}\right) dx = xy - \ln|x-y| + \ln|x+y|
=xy−ln⁡∣x−y∣+ln⁡∣x+y∣+g(y)=xy+ln⁡∣x+yx−y∣+g(y).=xy-\ln|x-y|+\ln|x+y|+g(y) =xy+\ln\left|\frac{x+y}{x-y}\right|+g(y).

これを yy で微分すると

∂F∂y=x+1x+y+1x−y+g′(y)=x+2xx2−y2+g′(y).\frac{\partial F}{\partial y} =x+\frac{1}{x+y}+\frac{1}{x-y}+g'(y) =x+\frac{2x}{x^2-y^2}+g'(y).

Fy=NF_y=N と比較して g′(y)=0g'(y)=0 である。したがって一般積分は

xy+ln⁡∣x+yx−y∣=C,\boxed{xy+\ln\left|\frac{x+y}{x-y}\right|=C},

ただし元の方程式と対数が定義される x2≠y2x^2\ne y^2 の各領域で考える。