跳到主要内容

九州大学 システム情報科学府 情報学専攻・情報知能工学専攻・電気電子工学専攻 共通 2013年度入学 数学 問1(線形代数)

Author​

思齐塾, 祭音Myyura

Description​

出典:九州大学公式問題(保存版)。

行列

X=(101001010−110)X = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 1 & 0 \end{pmatrix}

に対し, A=XXTA = XX^T とする. ただし, XTX^T は XX の転置行列を表す. また, ベクトル uu に対し, ∣∣u∣∣=uTu||u|| = \sqrt{u^T u} とする. 以下の各問に答えよ.

(1) AA の固有値と対応する固有ベクトル ϕ1,ϕ2,ϕ3\phi_1, \phi_2, \phi_3 をすべて求めよ. ただし, 各 ii ( i=1,2,3i = 1, 2, 3 ) に対し, ∣ϕi∣=1|\phi_i| = 1 とせよ.

(2) 問(1) で求めた固有ベクトルを列に持つ正方行列を Φ\Phi とする. すなわち, Φ=(ϕ1 ϕ2 ϕ3)\Phi = (\phi_1 \ \phi_2 \ \phi_3) . 任意の3次元ベクトル v∈R3v \in \mathbb{R}^3 に対し, ∣Φv∣=∣v∣|\Phi v| = |v| が成り立つことを示せ.

(3) max⁡vvTAv∣∣v∣∣2\max_{v} \frac{v^T A v}{||v||^2} を求めよ.

题目描述​

给定矩阵

X=(101001010−110),X=\begin{pmatrix} 1&0&1&0\\ 0&1&0&1\\ 0&-1&1&0 \end{pmatrix},

令 A=XXTA=XX^T,其中 XTX^T 表示 XX 的转置。对向量 uu 定义

∥u∥=uTu.\lVert u\rVert=\sqrt{u^Tu}.

回答下列问题:

  1. 求 AA 的全部特征值及相应的特征向量 ϕ1,ϕ2,ϕ3\phi_1,\phi_2,\phi_3,并将每个特征向量单位化,即对 i=1,2,3i=1,2,3 均有 ∥ϕi∥=1\lVert\phi_i\rVert=1。

  2. 令以上三个特征向量作为列组成方阵

    Φ=(ϕ1 ϕ2 ϕ3).\Phi=(\phi_1\ \phi_2\ \phi_3).

    证明对任意 v∈R3v\in\mathbb R^3,都有 ∥Φv∥=∥v∥\lVert\Phi v\rVert=\lVert v\rVert。

  3. 求瑞利商

    max⁡v≠0vTAv∥v∥2.\max_{v\ne0}\frac{v^TAv}{\lVert v\rVert^2}.

Kai​

(1) 首先计算 A=XXTA = XX^T :

A=(101001010−110)(10001−1101010)=(20102−11−12)A = \begin{pmatrix} 1 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 1 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \\ 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2 & 0 & 1 \\ 0 & 2 & -1 \\ 1 & -1 & 2 \end{pmatrix}

特征方程为 ∣A−λI∣=0|A - \lambda I| = 0 :

∣2−λ0102−λ−11−12−λ∣=(2−λ)((2−λ)2−1)+1(0−(2−λ))=(2−λ)((2−λ)2−1−1)=(2−λ)((2−λ)2−2)=0\begin{vmatrix} 2-\lambda & 0 & 1 \\ 0 & 2-\lambda & -1 \\ 1 & -1 & 2-\lambda \end{vmatrix} = (2-\lambda)((2-\lambda)^2 - 1) + 1(0 - (2-\lambda)) = (2-\lambda)((2-\lambda)^2 - 1 - 1) = (2-\lambda)((2-\lambda)^2 - 2) = 0

因此, 特征值为 λ1=2,λ2=2+2,λ3=2−2\lambda_1 = 2, \lambda_2 = 2+\sqrt{2}, \lambda_3 = 2-\sqrt{2} .

对于 λ1=2\lambda_1 = 2 :

(A−2I)v=0  ⟹  (00100−11−10)(xyz)=0(A - 2I)v = 0 \implies \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = 0

z=0,x=yz = 0, x = y . 设 x=1x=1 , 则 y=1,z=0y=1, z=0 . 归一化后得到 ϕ1=12(110)\phi_1 = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} .

对于 λ2=2+2\lambda_2 = 2+\sqrt{2} :

(A−(2+2)I)v=0  ⟹  (−2010−2−11−1−2)(xyz)=0(A - (2+\sqrt{2})I)v = 0 \implies \begin{pmatrix} -\sqrt{2} & 0 & 1 \\ 0 & -\sqrt{2} & -1 \\ 1 & -1 & -\sqrt{2} \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = 0

−2x+z=0  ⟹  z=2x-\sqrt{2}x + z = 0 \implies z = \sqrt{2}x −2y−z=0  ⟹  −2y−2x=0  ⟹  y=−x-\sqrt{2}y - z = 0 \implies -\sqrt{2}y - \sqrt{2}x = 0 \implies y = -x 设 x=1x=1 , 则 y=−1,z=2y=-1, z=\sqrt{2} . 归一化后得到 ϕ2=12(1−12)\phi_2 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \\ \sqrt{2} \end{pmatrix} .

对于 λ3=2−2\lambda_3 = 2-\sqrt{2} :

(A−(2−2)I)v=0  ⟹  (20102−11−12)(xyz)=0(A - (2-\sqrt{2})I)v = 0 \implies \begin{pmatrix} \sqrt{2} & 0 & 1 \\ 0 & \sqrt{2} & -1 \\ 1 & -1 & \sqrt{2} \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = 0

2x+z=0  ⟹  z=−2x\sqrt{2}x + z = 0 \implies z = -\sqrt{2}x 2y−z=0  ⟹  2y+2x=0  ⟹  y=−x\sqrt{2}y - z = 0 \implies \sqrt{2}y + \sqrt{2}x = 0 \implies y = -x 设 x=1x=1 , 则 y=−1,z=−2y=-1, z=-\sqrt{2} . 归一化后得到 ϕ3=12(1−1−2)\phi_3 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \\ -\sqrt{2} \end{pmatrix} .

(2) Φ=(ϕ1 ϕ2 ϕ3)\Phi = (\phi_1 \ \phi_2 \ \phi_3) ,因为 ϕ1,ϕ2,ϕ3\phi_1, \phi_2, \phi_3 是正交归一向量,因此 Φ\Phi 是正交矩阵, 即 ΦTΦ=I\Phi^T \Phi = I 。故 ∣Φv∣2=(Φv)T(Φv)=vTΦTΦv=vTIv=vTv=∣v∣2|\Phi v|^2 = (\Phi v)^T (\Phi v) = v^T \Phi^T \Phi v = v^T I v = v^T v = |v|^2 , 所以 ∣Φv∣=∣v∣|\Phi v| = |v| .

(3) 根据瑞利商的性质, max⁡vvTAv∣∣v∣∣2\max_{v} \frac{v^T A v}{||v||^2} 等于 AA 的最大特征值, 即 2+22 + \sqrt{2} .