跳到主要内容

京都大学 理学研究科 地球惑星科学専攻 2022年8月実施 基礎科目 問題1

Author

Miyake

Description

[1]

次の積分を計算せよ.

x1x dx\int x \sqrt{1-x} \ \text{d}x

[2]

行列の対角成分の和をトレースと呼ぶ.A\boldsymbol{A}B\boldsymbol{B}n×nn \times n の正方行列とするとき,AB\boldsymbol{A} \boldsymbol{B}BA\boldsymbol{B} \boldsymbol{A} のトレースが等しくなることを示せ.

[3]

次の行列の逆行列を求めよ.

C=(3050080220300201)\boldsymbol{C} = \begin{pmatrix} 3 & 0 & 5 & 0 \\ 0 & 8 & 0 & 2 \\ 2 & 0 & 3 & 0 \\ 0 & 2 & 0 & 1 \end{pmatrix}

[4]

次の微分方程式の一般解を求めよ.

d2ydx2+dydx6y=e3x\frac{d^2y}{dx^2} + \frac{dy}{dx} - 6y = e^{-3x}

[5]

以下の行列

A=(2112)\boldsymbol{A} = \begin{pmatrix} -2 & 1 \\ 1 & -2 \end{pmatrix}

について考える.xt=(x1,x2)\boldsymbol{x}^t = (x_1, x_2) であるとき,以下の積分の値を求めよ.

exp(xtAx) dx1dx2\int_{-\infty}^{\infty} \int_{-\infty}^{\infty} \exp (\boldsymbol{x}^t \boldsymbol{A} \boldsymbol{x})\ dx_1 dx_2

ここで,上添え字の tt は転置を表す.なお,

exp(ax2) dx=πa\int_{-\infty}^{\infty} \exp (-ax^2)\ dx = \sqrt{\frac{\pi}{a}}

は,証明なしに用いてよい.

题目描述

  1. 计算不定积分

    x1xdx.\int x\sqrt{1-x}\,dx.
  2. 方阵对角元素之和称为迹。设 A,B\boldsymbol A,\boldsymbol Bn×nn\times n 方阵,证明 AB\boldsymbol A\boldsymbol BBA\boldsymbol B\boldsymbol A 的迹相等。

  3. 求矩阵

    C=(3050080220300201)\boldsymbol C= \begin{pmatrix} 3&0&5&0\\ 0&8&0&2\\ 2&0&3&0\\ 0&2&0&1 \end{pmatrix}

    的逆矩阵。

  4. 求微分方程

    d2ydx2+dydx6y=e3x\frac{d^2y}{dx^2}+\frac{dy}{dx}-6y=e^{-3x}

    的通解。

  5. 考虑矩阵

    A=(2112).\boldsymbol A= \begin{pmatrix} -2&1\\ 1&-2 \end{pmatrix}.

    xt=(x1,x2)\boldsymbol x^{t}=(x_1,x_2),计算

    exp(xtAx)dx1dx2.\int_{-\infty}^{\infty} \int_{-\infty}^{\infty} \exp(\boldsymbol x^{t}\boldsymbol A\boldsymbol x) \,dx_1\,dx_2.

    上标 tt 表示转置,并可不加证明地使用

    eax2dx=πa.\int_{-\infty}^{\infty}e^{-ax^2}\,dx =\sqrt{\frac\pi a}.

考点

  • 换元积分:通过代数换元计算含根式的不定积分。
  • 矩阵迹的循环性质:按分量展开证明 tr(AB)=tr(BA)\operatorname{tr}(AB)=\operatorname{tr}(BA)
  • 矩阵求逆:利用分块/置换结构或行初等变换求四阶逆矩阵。
  • 二阶常系数非齐次微分方程:求齐次通解并用待定系数法构造特解。
  • 多元 Gaussian 积分:对称二次型正交化后将二维积分分解为一维 Gaussian 积分。

Kai

[1]

t=1xt=\sqrt{1-x} とおいて、次のように計算できる:

x1xdx=(1t2)t(2tdt)=2(t4t2)dt=25t523t3+C        (C は積分定数 )=25(1x)5223(1x)32+C        (C は積分定数 )\begin{aligned} \int x \sqrt{1-x} dx &= \int (1-t^2) t (-2tdt) \\ &= 2 \int (t^4-t^2) dt \\ &= \frac{2}{5}t^5 - \frac{2}{3}t^3 + C \ \ \ \ \ \ \ \ ( C \text{ は積分定数 } ) \\ &= \frac{2}{5}(1-x)^\frac{5}{2} - \frac{2}{3}(1-x)^\frac{3}{2} + C \ \ \ \ \ \ \ \ ( C \text{ は積分定数 } ) \end{aligned}

[2]

A,B\boldsymbol{A}, \boldsymbol{B}(i,j)(i,j) 成分を Aij,BijA_{ij}, B_{ij} とすると、

AB,BA\boldsymbol{A} \boldsymbol{B}, \boldsymbol{B} \boldsymbol{A}(i,j)(i,j) 成分はそれぞれ

(AB)ij=kAikBkj(BA)ij=kBikAkj\begin{aligned} \left( \boldsymbol{A} \boldsymbol{B} \right)_{ij} &= \sum_k A_{ik} B_{kj} \\ \left( \boldsymbol{B} \boldsymbol{A} \right)_{ij} &= \sum_k B_{ik} A_{kj} \end{aligned}

であり、 AB,BA\boldsymbol{A} \boldsymbol{B}, \boldsymbol{B} \boldsymbol{A} のトレースはそれぞれ

tr(AB)=i(AB)ii=ikAikBkitr(BA)=i(BA)ii=ikBikAki\begin{aligned} \mathrm{tr} \left( \boldsymbol{A} \boldsymbol{B} \right) &= \sum_i \left( \boldsymbol{A} \boldsymbol{B} \right)_{ii} \\ &= \sum_i \sum_k A_{ik} B_{ki} \\ \mathrm{tr} \left( \boldsymbol{B} \boldsymbol{A} \right) &= \sum_i \left( \boldsymbol{B} \boldsymbol{A} \right)_{ii} \\ &= \sum_i \sum_k B_{ik} A_{ki} \end{aligned}

であるから、これらが等しいことがわかる。

[3]

(3050014012203001202)\begin{aligned} \begin{pmatrix} -3 & 0 & 5 & 0 \\ 0 & \frac{1}{4} & 0 & - \frac{1}{2} \\ 2 & 0 & -3 & 0 \\ 0 & -\frac{1}{2} & 0 & 2 \end{pmatrix} \end{aligned}

[4]

まず、

d2ydx2+dydx6y=0\begin{aligned} \frac{d^2y}{dx^2} + \frac{dy}{dx} - 6y = 0 \end{aligned}

y=eλxy=e^{\lambda x}λ\lambdaxx によらない定数)を代入すると、

λ2+λ6=(λ+3)(λ2)=0\lambda^2 + \lambda - 6 = (\lambda+3)(\lambda-2) = 0 から

λ=3,2\lambda=-3,2 を得るので、この微分方程式の一般解は

y=c1e3x+c2e2x        (c1,c2 は積分定数 )\begin{aligned} y = c_1 e^{-3x} + c_2 e^{2x} \ \ \ \ \ \ \ \ ( c_1, c_2 \text{ は積分定数 } ) \end{aligned}

であることがわかる。

次に、与えられた微分方程式に y=Axe3xy=Axe^{-3x}AAxx によらない定数)を代入すると、

A=1/5A=1/5 を得るので、与えられた微分方程式の一般解は

y=c1e3x+c2e2x+15xe3x        (c1,c2 は積分定数 )\begin{aligned} y = c_1 e^{-3x} + c_2 e^{2x} + \frac{1}{5} xe^{-3x} \ \ \ \ \ \ \ \ ( c_1, c_2 \text{ は積分定数 } ) \end{aligned}

であることがわかる。

[5]

AA の固有値は 1,3-1,-3 であり、それぞれに属する固有ベクトルは、

u1=12(11),  u2=12(11)\begin{aligned} \boldsymbol{u}_1 = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \end{pmatrix} , \ \ \boldsymbol{u}_2 = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \end{pmatrix} \end{aligned}

である。 そこで、

P=12(1111)\begin{aligned} \boldsymbol{P} = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{pmatrix} \end{aligned}

とおくと、

P2=(1001),PAP=(1003),detP=1\begin{aligned} \boldsymbol{P}^2 &= \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} ,\\ \boldsymbol{P} \boldsymbol{A} \boldsymbol{P} &= \begin{pmatrix} -1 & 0 \\ 0 & -3 \end{pmatrix} ,\\ \det \boldsymbol{P} &= -1 \end{aligned}

が成り立つ。 そこで、

(y1y2)=P(x1x2)\begin{aligned} \begin{pmatrix} y_1 \\ y_2 \end{pmatrix} = P \begin{pmatrix} x_1 \\ x_2 \end{pmatrix} \end{aligned}

とおいて、次のように計算できる:

exp(xtAx)dx1dx2=exp(y123y22)dy1dy2=exp(y12)dy1exp(3y22)dy2=ππ3=π3\begin{aligned} \int_{-\infty}^\infty \int_{-\infty}^\infty \exp \left( \boldsymbol{x}^t \boldsymbol{A} \boldsymbol{x} \right) dx_1 dx_2 &= \int_{-\infty}^\infty \int_{-\infty}^\infty \exp \left( -y_1^2 -3y_2^2 \right) dy_1 dy_2 \\ &= \int_{-\infty}^\infty \exp \left( -y_1^2 \right) dy_1 \int_{-\infty}^\infty \exp \left( -3y_2^2 \right) dy_2 \\ &= \sqrt{\pi} \cdot \sqrt{\frac{\pi}{3}} \\ &= \frac{\pi}{\sqrt{3}} \end{aligned}