跳到主要内容

京都大学 情報学研究科 知能情報学専攻 2019年8月実施 専門科目 S-4

Author​

realball

Description​

大学公表の原題 設問 以下の状態遷移図で示される単純マルコフ情報源から出力される系列 X1,X2,…,Xt,…X_1,X_2,\dots,X_t,\dots がある。ここで Xt∈{A,B}X_t \in \{A,B\} である。

状態遷移(要約):P(A∣A)=3/4, P(B∣A)=1/4, P(A∣B)=P(B∣B)=1/2P(A\mid A)=3/4,\ P(B\mid A)=1/4,\ P(A\mid B)=P(B\mid B)=1/2。

XtX_t は以下の通信路行列によって与えられる通信路を介して送信され、Yt∈{α,β,γ}Y_t \in \{\alpha,\beta,\gamma\} が受信されるとする。

α\alphaβ\betaγ\gamma
AA2/32/31/31/300
BB001/31/32/32/3

(1) 上記の通信路の通信路容量を求めよ。

(2) 受信した系列 Y1,Y2,…Y_1,Y_2,\dots においてシンボル α,β,γ\alpha,\beta,\gamma の出現回数を数える。十分な時間が経過したとき、シンボルを出現回数の多い順に並べよ。

(3) マルコフ情報源のエントロピーレート lim⁡t→∞1tH(X1,X2,…,Xt)\lim_{t \rightarrow \infty}\frac{1}{t}H(X_1,X_2,\dots,X_t) を求めよ。

(4) Yt=αY_t = \alpha のとき Yt+1Y_{t + 1} のエントロピー H(Yt+1∣Yt=α)H(Y_{t + 1}|Y_t = \alpha) を求めよ。

(5) Yt=αY_t = \alpha かつ Yt+2=γY_{t + 2} = \gamma のときの Yt+1Y_{t + 1} のエントロピー H(Yt+1∣Yt=α,Yt+2=γ)H(Y_{t + 1}|Y_t = \alpha,Y_{t + 2} = \gamma) を求めよ。

题目描述​

状态转移图给出一个简单 Markov 信息源,输出序列 X1,X2,…X_1,X_2,\ldots,其中 Xt∈{A,B}X_t\in\{A,B\}:

Markov 信息源状态转移图

XtX_t 通过下列信道传输,接收 Yt∈{α,β,γ}Y_t\in\{\alpha,\beta,\gamma\}:

输入α\alphaβ\betaγ\gamma
AA2/32/31/31/300
BB001/31/32/32/3

回答:

  1. 求该信道的信道容量。
  2. 对接收序列统计 α,β,γ\alpha,\beta,\gamma 的出现次数。时间充分长时,按出现次数从多到少排列三个符号。
  3. 求 Markov 信息源的熵率
    lim⁡t→∞1tH(X1,…,Xt).\lim_{t\to\infty}\frac1tH(X_1,\ldots,X_t).
  4. 当 Yt=αY_t=\alpha 时,求 H(Yt+1∣Yt=α)H(Y_{t+1}\mid Y_t=\alpha)。
  5. 当 Yt=αY_t=\alpha 且 Yt+2=γY_{t+2}=\gamma 时,求 H(Yt+1∣Yt=α,Yt+2=γ)H(Y_{t+1}\mid Y_t=\alpha,Y_{t+2}=\gamma)。

Kai​

All logarithms below have base 2; entropies and capacity are measured in bits.

(1)​

C=max⁡I(X;Y)=max⁡{H(Y)−H(Y∣X)}C = \max I(X;Y) = \max \{H(Y) - H(Y|X)\}

The channel matrix is:

[2/31/3001/32/3]\begin{bmatrix} 2/3 & 1/3 & 0 \\ 0 & 1/3 & 2/3 \end{bmatrix}
P(Y=α)=p⋅23+(1−p)⋅0=2p3P(Y=\alpha) = p \cdot \frac{2}{3} + (1-p) \cdot 0 = \frac{2p}{3}
P(Y=β)=p⋅13+(1−p)⋅13=13P(Y=\beta) = p \cdot \frac{1}{3} + (1-p) \cdot \frac{1}{3} = \frac{1}{3}
P(Y=γ)=p⋅0+(1−p)⋅23=2(1−p)3P(Y=\gamma) = p \cdot 0 + (1-p) \cdot \frac{2}{3} = \frac{2(1-p)}{3}

Note that when p=12p=\frac{1}{2}, P(Y=α)=P(Y=β)=P(Y=γ)=13P(Y=\alpha) = P(Y=\beta) = P(Y=\gamma) = \frac{1}{3}, H(Y)H(Y) is maximized.

Hence we have

C=max⁡{H(Y)−H(Y∣X)}=max⁡{∑y=α,β,γP(Y=y)log⁡21P(Y=y)−(∑x=A,BP(X=x)H(Y∣X=x))}=(3⋅13log⁡3−12(23log⁡32+13log⁡3)⋅2)=23\begin{aligned} C &= \max \left\{ H(Y) - H(Y|X) \right\}\\ &= \max \left\{ \sum_{y = \alpha, \beta, \gamma}P(Y=y)\log_2\frac{1}{P(Y=y)} - \left( \sum_{x=A,B}P(X=x) H(Y|X=x)\right) \right\} \\ &= \left( 3\cdot \frac{1}{3}\log3 - \frac{1}{2}\left( \frac{2}{3}\log \frac{3}{2} + \frac{1}{3}\log 3\right)\cdot 2 \right) \\ &= \frac{2}{3} \end{aligned}

(2)​

Order of symbols α,β,γ\alpha, \beta, \gamma in decreasing order after a sufficiently long time.

To find the order, we need the steady-state distribution of the states and the emission probabilities. The transition matrix PP of the Markov source is:

P=[3/41/41/21/2]P = \begin{bmatrix} 3/4 & 1/4 \\ 1/2 & 1/2 \end{bmatrix}

Solving for the stationary distribution π\pi:

πP=π,π1+π2=1\pi P = \pi, \quad \pi_1 + \pi_2 = 1
π1=23,π2=13\pi_1 = \frac{2}{3}, \quad \pi_2 = \frac{1}{3}

The probabilities of receiving α\alpha, β\beta, and γ\gamma are:

P(α)=πAP(α∣A)=23⋅23=49P(\alpha) = \pi_A P(\alpha | A) = \frac{2}{3} \cdot \frac{2}{3} = \frac{4}{9}
P(β)=πAP(β∣A)+πBP(β∣B)=23⋅13+13⋅13=13P(\beta) = \pi_A P(\beta | A) + \pi_B P(\beta | B) = \frac{2}{3} \cdot \frac{1}{3} + \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{3} = \frac{1}{3}
P(γ)=πBP(γ∣B)=13⋅23=29P(\gamma) = \pi_B P(\gamma | B) = \frac{1}{3} \cdot \frac{2}{3} = \frac{2}{9}

or we can simply calculate like this:

[23,13][2313001323]=[49,13,29]\begin{bmatrix}\frac{2}{3},\frac{1}{3}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}\frac{2}{3}&\frac{1}{3}&0\\0&\frac{1}{3}&\frac{2}{3}\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}\frac{4}{9},&\frac{1}{3},&\frac{2}{9}\end{bmatrix}

The order in decreasing order is α,β,γ\alpha, \beta, \gamma.

(3)​

This transition matrix is irreducible and aperiodic, so the state distribution converges to its unique stationary distribution.

lim⁡t→∞1tH(X1,X2,...,Xt)=H(xn∣Xn−1)=−(πA(34log⁡34+14log⁡14)+πB(12log⁡12+12log⁡12))=23(34log⁡43+14log⁡4)+13(12log⁡2+12log⁡2)=53−12log⁡3\begin{aligned} &\lim_{t\to\infty}\frac{1}{t}H(X_{1},X_{2},...,X_{t})\\ &=H(x_n|X_{n-1}) \\ &= - \left( \pi_A \left( \frac{3}{4} \log \frac{3}{4} + \frac{1}{4} \log \frac{1}{4} \right) + \pi_B \left( \frac{1}{2} \log \frac{1}{2} + \frac{1}{2} \log \frac{1}{2} \right) \right)\\ &= \frac{2}{3}\left( \frac{3}{4}\log \frac{4}{3} + \frac{1}{4}\log4 \right) + \frac{1}{3}\left( \frac{1}{2}\log2 + \frac{1}{2}\log2 \right) \\ &= \frac{5}{3} - \frac{1}{2}\log 3 \end{aligned}

(4)​

When Yt=αY_t=\alpha, means Xt=AX_t=A, here we come up with:

H(Yt+1∣Yt=α)=H(Yt+1∣Xt=A)H(Y_{t+1} \mid Y_t = \alpha) = H(Y_{t+1} \mid X_t = A)

From the Markov matrix we know:

P(xt+1=A∣xt=A)=34P(x_{t+1}=A|x_{t}=A)=\frac{3}{4}
P(xt+1=B∣xt=A)=14P(x_{t+1}=B|x_{t}=A)=\frac{1}{4}
[3414][2313001323]=[12,13,16]\begin{bmatrix}\frac{3}{4}&\frac{1}{4}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}\frac{2}{3}&\frac{1}{3}&0\\0&\frac{1}{3}&\frac{2}{3}\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}\frac{1}{2},\frac{1}{3},\frac{1}{6}\end{bmatrix}
H(Yt+1∣Yt=α)=12log⁡2+13log⁡3+16(log⁡2+log⁡3)=23+12log⁡3\begin{aligned} H(Y_{t+1}|Y_{t}=\alpha)&=\frac{1}{2}\log2+\frac{1}{3}\log3+\frac{1}{6}(\log2+\log3) \\ &=\frac{2}{3}+\frac{1}{2}\log3 \end{aligned}

(5)​

Conditioning on Yt=αY_t=\alpha and Yt+2=γY_{t+2}=\gamma fixes Xt=AX_t=A and Xt+2=BX_{t+2}=B. Time homogeneity and the Markov property therefore give

H(Yt+1∣Yt=α,Yt+2=γ)=H(Y2∣Y1=α,Y3=γ)H(Y_{t+1}|Y_{t}{=}\alpha, Y_{t+2}=\gamma){=}H(Y_{2}|Y_{1}=\alpha, Y_{3}=\gamma)

and

H(Y2∣Y1=α,Y3=γ)=−p(Y2=α∣Y1=α,Y3=γ)log⁡2p(Y2=α∣Y1=α,Y3=γ)−p(Y2=β∣Y1=α,Y3=γ)log⁡2p(Y2=β∣Y1=α,Y3=γ)−p(Y2=γ∣Y1=α,Y3=γ)log⁡2p(Y2=γ∣Y1=α,Y3=γ)\begin{aligned} H(Y_2|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) &= -p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \log_2 p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)\notag \\ &\quad-p(Y_2=\beta|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \log_2 p(Y_2=\beta|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)\notag \\ &\quad-p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \log_2 p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \end{aligned}

We calculate the conditional probabilities one by one.

p(Y2=α∣Y1=α,Y3=γ)=p(Y1=α,Y2=α,Y3=γ)p(Y1=α,Y3=γ)=p(Y1=α,Y2=α,Y3=γ)p(Y1=α,Y2=α,Y3=γ)+p(Y1=α,Y2=β,Y3=γ)+p(Y1=α,Y2=γ,Y3=γ)=127127+5162+281=25\begin{aligned} p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) &= \frac{p(Y_1=\alpha, Y_2=\alpha, Y_3=\gamma)}{p(Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)} \\ &= \frac{p(Y_1=\alpha, Y_2=\alpha, Y_3=\gamma)}{p(Y_1{=}\alpha, Y_2{=}\alpha, Y_3{=}\gamma)+p(Y_1{=}\alpha, Y_2{=}\beta, Y_3{=}\gamma)+p(Y_1{=}\alpha, Y_2{=}\gamma, Y_3{=}\gamma)} \\ &= \frac{\frac{1}{27}}{\frac{1}{27}+\frac{5}{162}+\frac{2}{81}} \\ &= \frac{2}{5} \end{aligned}

similarly we have

p(Y2=γ∣Y1=α,Y3=γ)=2/815/54=415p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) = \frac{2/81}{5/54} = \frac{4}{15}

and

p(Y2=β∣Y1=α,Y3=γ)=1−p(Y2=α∣Y1=α,Y3=γ)−p(Y2=γ∣Y1=α,Y3=γ)=1−25−415=13\begin{aligned} p(Y_2=\beta|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) &= 1-p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)-p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)\\ &= 1-\frac{2}{5}-\frac{4}{15} = \frac{1}{3} \end{aligned}

Finally we have

H(Y2∣Y1=α,Y3=γ)=25log⁡52+13log⁡3+415log⁡154=−1415+35log⁡3+23log⁡5\begin{aligned} H(Y_2|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) &= \frac{2}{5}\log\frac{5}{2}+\frac{1}{3}\log 3+\frac{4}{15}\log\frac{15}{4}\\ &= -\frac{14}{15} + \frac{3}{5}\log 3 + \frac{2}{3}\log 5 \end{aligned}