京都大学 情報学研究科 知能情報学専攻 2019年8月実施 専門科目 S-4
Author
realball
Description
設問 以下の状態遷移図で示される単純マルコフ情報源から出力される系列 X 1 , X 2 , … , X t , … X_1,X_2,\dots,X_t,\dots X 1 , X 2 , … , X t , … がある。ここで X t ∈ { A , B } X_t \in \{A,B\} X t ∈ { A , B } である。
X t X_t X t は以下の通信路行列によって与えられる通信路を介して送信され、Y t ∈ { α , β , γ } Y_t \in \{\alpha,\beta,\gamma\} Y t ∈ { α , β , γ } が受信されるとする。
α \alpha α β \beta β γ \gamma γ A A A 2 / 3 2/3 2/3 1 / 3 1/3 1/3 0 0 0 B B B 0 0 0 1 / 3 1/3 1/3 2 / 3 2/3 2/3
(1) 上記の通信路の通信路容量を求めよ。
(2) 受信した系列 Y 1 , Y 2 , … Y_1,Y_2,\dots Y 1 , Y 2 , … においてシンボル α , β , γ \alpha,\beta,\gamma α , β , γ の出現回数を数える。十分な時間が経過したとき、シンボルを出現回数の多い順に並べよ。
(3) マルコフ情報源のエントロピーレート lim t → ∞ 1 t H ( X 1 , X 2 , … , X t ) \lim_{t \rightarrow \infty}\frac{1}{t}H(X_1,X_2,\dots,X_t) lim t → ∞ t 1 H ( X 1 , X 2 , … , X t ) を求めよ。
(4) Y t = α Y_t = \alpha Y t = α のとき Y t + 1 Y_{t + 1} Y t + 1 のエントロピー H ( Y t + 1 ∣ Y t = α ) H(Y_{t + 1}|Y_t = \alpha) H ( Y t + 1 ∣ Y t = α ) を求めよ。
(5) Y t = α Y_t = \alpha Y t = α かつ Y t + 2 = γ Y_{t + 2} = \gamma Y t + 2 = γ のときの Y t + 1 Y_{t + 1} Y t + 1 のエントロピー H ( Y t + 1 ∣ Y t = α , Y t + 2 = γ ) H(Y_{t + 1}|Y_t = \alpha,Y_{t + 2} = \gamma) H ( Y t + 1 ∣ Y t = α , Y t + 2 = γ ) を求めよ。
Kai
(1)
C = max I ( X ; Y ) = max { H ( Y ) − H ( Y ∣ X ) } C = \max I(X;Y) = \max \{H(Y) - H(Y|X)\} C = max I ( X ; Y ) = max { H ( Y ) − H ( Y ∣ X )}
The channel matrix is:
[ 2 / 3 1 / 3 0 0 1 / 3 2 / 3 ] \begin{bmatrix}
2/3 & 1/3 & 0 \\
0 & 1/3 & 2/3
\end{bmatrix} [ 2/3 0 1/3 1/3 0 2/3 ]
P ( Y = α ) = p ⋅ 2 3 + ( 1 − p ) ⋅ 0 = 2 p 3 P(Y=\alpha) = p \cdot \frac{2}{3} + (1-p) \cdot 0 = \frac{2p}{3} P ( Y = α ) = p ⋅ 3 2 + ( 1 − p ) ⋅ 0 = 3 2 p
P ( Y = β ) = p ⋅ 1 3 + ( 1 − p ) ⋅ 1 3 = 1 3 P(Y=\beta) = p \cdot \frac{1}{3} + (1-p) \cdot \frac{1}{3} = \frac{1}{3} P ( Y = β ) = p ⋅ 3 1 + ( 1 − p ) ⋅ 3 1 = 3 1
P ( Y = γ ) = p ⋅ 0 + ( 1 − p ) ⋅ 2 3 = 2 ( 1 − p ) 3 P(Y=\gamma) = p \cdot 0 + (1-p) \cdot \frac{2}{3} = \frac{2(1-p)}{3} P ( Y = γ ) = p ⋅ 0 + ( 1 − p ) ⋅ 3 2 = 3 2 ( 1 − p )
Note that when p = 1 2 p=\frac{1}{2} p = 2 1 , P ( Y = α ) = P ( Y = β ) = P ( Y = γ ) = 1 3 P(Y=\alpha) = P(Y=\beta) = P(Y=\gamma) = \frac{1}{3} P ( Y = α ) = P ( Y = β ) = P ( Y = γ ) = 3 1 , H ( Y ) H(Y) H ( Y ) is maximized.
Hence we have
C = max { H ( Y ) − H ( Y ∣ X ) } = max { ∑ y = α , β , γ P ( Y = y ) ln 1 P ( Y = y ) − ( ∑ x = A , B P ( X = x ) H ( Y ∣ X = x ) ) } = ( 3 ⋅ 1 3 log 3 − 1 2 ( 2 3 log 3 2 + 1 3 log 3 ) ⋅ 2 ) = 2 3 \begin{aligned}
C &= \max \left\{ H(Y) - H(Y|X) \right\}\\
&= \max \left\{ \sum_{y = \alpha, \beta, \gamma}P(Y=y)\ln\frac{1}{P(Y=y)} - \left( \sum_{x=A,B}P(X=x) H(Y|X=x)\right) \right\} \\
&= \left( 3\cdot \frac{1}{3}\log3 - \frac{1}{2}\left( \frac{2}{3}\log \frac{3}{2} + \frac{1}{3}\log 3\right)\cdot 2 \right) \\
&= \frac{2}{3}
\end{aligned} C = max { H ( Y ) − H ( Y ∣ X ) } = max ⎩ ⎨ ⎧ y = α , β , γ ∑ P ( Y = y ) ln P ( Y = y ) 1 − x = A , B ∑ P ( X = x ) H ( Y ∣ X = x ) ⎭ ⎬ ⎫ = ( 3 ⋅ 3 1 log 3 − 2 1 ( 3 2 log 2 3 + 3 1 log 3 ) ⋅ 2 ) = 3 2
(2)
Order of symbols α , β , γ \alpha, \beta, \gamma α , β , γ in decreasing order after a sufficiently long time.
To find the order, we need the steady-state distribution of the states and the emission probabilities. The transition matrix P P P of the Markov source is:
P = [ 3 / 4 1 / 4 1 / 2 1 / 2 ] P = \begin{bmatrix}
3/4 & 1/4 \\
1/2 & 1/2
\end{bmatrix} P = [ 3/4 1/2 1/4 1/2 ]
Solving for the stationary distribution π \pi π :
π P = π , π 1 + π 2 = 1 \pi P = \pi, \quad \pi_1 + \pi_2 = 1 π P = π , π 1 + π 2 = 1
π 1 = 2 3 , π 2 = 1 3 \pi_1 = \frac{2}{3}, \quad \pi_2 = \frac{1}{3} π 1 = 3 2 , π 2 = 3 1
The probabilities of receiving α \alpha α , β \beta β , and γ \gamma γ are:
P ( α ) = π A P ( α ∣ A ) = 2 3 ⋅ 2 3 = 4 9 P(\alpha) = \pi_A P(\alpha | A) = \frac{2}{3} \cdot \frac{2}{3} = \frac{4}{9} P ( α ) = π A P ( α ∣ A ) = 3 2 ⋅ 3 2 = 9 4
P ( β ) = π A P ( β ∣ A ) + π B P ( β ∣ B ) = 2 3 ⋅ 1 3 + 1 3 ⋅ 1 3 = 1 3 P(\beta) = \pi_A P(\beta | A) + \pi_B P(\beta | B) = \frac{2}{3} \cdot \frac{1}{3} + \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{3} = \frac{1}{3} P ( β ) = π A P ( β ∣ A ) + π B P ( β ∣ B ) = 3 2 ⋅ 3 1 + 3 1 ⋅ 3 1 = 3 1
P ( γ ) = π B P ( γ ∣ B ) = 1 3 ⋅ 2 3 = 2 9 P(\gamma) = \pi_B P(\gamma | B) = \frac{1}{3} \cdot \frac{2}{3} = \frac{2}{9} P ( γ ) = π B P ( γ ∣ B ) = 3 1 ⋅ 3 2 = 9 2
or we can simply calculate like this:
[ 2 3 , 1 3 ] [ 2 3 1 3 0 0 1 3 2 3 ] = [ 4 9 , 1 3 , 2 9 ] \begin{bmatrix}\frac{2}{3},\frac{1}{3}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}\frac{2}{3}&\frac{1}{3}&0\\0&\frac{1}{3}&\frac{2}{3}\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}\frac{4}{9},&\frac{1}{3},&\frac{2}{9}\end{bmatrix} [ 3 2 , 3 1 ] [ 3 2 0 3 1 3 1 0 3 2 ] = [ 9 4 , 3 1 , 9 2 ]
The order in decreasing order is α , β , γ \alpha, \beta, \gamma α , β , γ .
(3)
When t = ∞ t=\infty t = ∞ , the stationary is reached due to the nature of Markov sources.
lim t → ∞ 1 t H ( X 1 , X 2 , . . . , X t ) = H ( x n ∣ X n − 1 ) = − ( π A ( 3 4 log 3 4 + 1 4 log 1 4 ) + π B ( 1 2 log 1 2 + 1 2 log 1 2 ) ) = 2 3 ( 3 4 log 4 3 + 1 4 log 4 ) + 1 3 ( 1 2 log 2 + 1 2 log 2 ) = 5 3 − 1 2 log 3 \begin{aligned}
&\lim_{t\to\infty}\frac{1}{t}H(X_{1},X_{2},...,X_{t})\\
&=H(x_n|X_{n-1}) \\
&= - \left( \pi_A \left( \frac{3}{4} \log \frac{3}{4} + \frac{1}{4} \log \frac{1}{4} \right) + \pi_B \left( \frac{1}{2} \log \frac{1}{2} + \frac{1}{2} \log \frac{1}{2} \right) \right)\\
&= \frac{2}{3}\left( \frac{3}{4}\log \frac{4}{3} + \frac{1}{4}\log4 \right) + \frac{1}{3}\left( \frac{1}{2}\log2 + \frac{1}{2}\log2 \right) \\
&= \frac{5}{3} - \frac{1}{2}\log 3
\end{aligned} t → ∞ lim t 1 H ( X 1 , X 2 , ... , X t ) = H ( x n ∣ X n − 1 ) = − ( π A ( 4 3 log 4 3 + 4 1 log 4 1 ) + π B ( 2 1 log 2 1 + 2 1 log 2 1 ) ) = 3 2 ( 4 3 log 3 4 + 4 1 log 4 ) + 3 1 ( 2 1 log 2 + 2 1 log 2 ) = 3 5 − 2 1 log 3
(4)
When Y t = α Y_t=\alpha Y t = α , means X t = A X_t=A X t = A , here we come up with:
H ( Y t + 1 ∣ Y t = α ) = H ( Y t + 1 ∣ X t = A ) H(Y_{t+1} \mid Y_t = \alpha) = H(Y_{t+1} \mid X_t = A) H ( Y t + 1 ∣ Y t = α ) = H ( Y t + 1 ∣ X t = A )
From the Markov matrix we know:
P ( x t + 1 = A ∣ x t = A ) = 3 4 P(x_{t+1}=A|x_{t}=A)=\frac{3}{4} P ( x t + 1 = A ∣ x t = A ) = 4 3
P ( x t + 1 = B ∣ x t = A ) = 1 4 P(x_{t+1}=B|x_{t}=A)=\frac{1}{4} P ( x t + 1 = B ∣ x t = A ) = 4 1
[ 3 4 1 4 ] [ 2 3 1 3 0 0 1 3 2 0 1 3 3 ] = [ 1 2 , 1 3 , 1 6 ] \begin{bmatrix}\frac{3}{4}&\frac{1}{4}\end{bmatrix}\begin{bmatrix}\frac{2}{3}&\frac{1}{3}&0\\0&\frac{1}{3}&2\\0&\frac{1}{3}&3\end{bmatrix}=\begin{bmatrix}\frac{1}{2},\frac{1}{3},\frac{1}{6}\end{bmatrix} [ 4 3 4 1 ] 3 2 0 0 3 1 3 1 3 1 0 2 3 = [ 2 1 , 3 1 , 6 1 ]
H ( Y t + 1 ∣ Y t = α ) = 1 2 log 2 + 1 3 log 3 + 1 6 ( log 2 + log 3 ) = 2 3 + 1 2 log 3 \begin{aligned}
H(Y_{t+1}|Y_{t}=\alpha)&=\frac{1}{2}\log2+\frac{1}{3}\log3+\frac{1}{6}(\log2+\log3) \\
&=\frac{2}{3}+\frac{1}{2}\log3
\end{aligned} H ( Y t + 1 ∣ Y t = α ) = 2 1 log 2 + 3 1 log 3 + 6 1 ( log 2 + log 3 ) = 3 2 + 2 1 log 3
(5)
By the stationarity, we have
H ( Y t + 1 ∣ Y t = α , Y t + 2 = γ ) = H ( Y 2 ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) H(Y_{t+1}|Y_{t}{=}\alpha, Y_{t+2}=\gamma){=}H(Y_{2}|Y_{1}=\alpha, Y_{3}=\gamma) H ( Y t + 1 ∣ Y t = α , Y t + 2 = γ ) = H ( Y 2 ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ )
and
H ( Y 2 ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = − p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) ln p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) − p ( Y 2 = β ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) ln p ( Y 2 = β ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) − p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) ln p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) \begin{aligned}
H(Y_2|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) &= -p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \ln p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)\notag \\
&\quad-p(Y_2=\beta|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \ln p(Y_2=\beta|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)\notag \\
&\quad-p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) \ln p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)
\end{aligned} H ( Y 2 ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = − p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) ln p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) − p ( Y 2 = β ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) ln p ( Y 2 = β ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) − p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) ln p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ )
We calculate the conditional probabilities one by one.
p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = p ( Y 1 = α , Y 2 = α , Y 3 = γ ) p ( Y 1 = α , Y 3 = γ ) = p ( Y 1 = α , Y 2 = α , Y 3 = γ ) p ( Y 1 = α , Y 2 = α , Y 3 = γ ) + p ( Y 1 = α , Y 2 = β , Y 3 = γ ) + p ( Y 1 = α , Y 2 = γ , Y 3 = γ ) = 1 27 1 27 + 5 162 + 2 81 = 2 5 \begin{aligned}
p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)
&= \frac{p(Y_1=\alpha, Y_2=\alpha, Y_3=\gamma)}{p(Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)} \\
&= \frac{p(Y_1=\alpha, Y_2=\alpha, Y_3=\gamma)}{p(Y_1{=}\alpha, Y_2{=}\alpha, Y_3{=}\gamma)+p(Y_1{=}\alpha, Y_2{=}\beta, Y_3{=}\gamma)+p(Y_1{=}\alpha, Y_2{=}\gamma, Y_3{=}\gamma)} \\
&= \frac{\frac{1}{27}}{\frac{1}{27}+\frac{5}{162}+\frac{2}{81}} \\
&= \frac{2}{5}
\end{aligned} p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = p ( Y 1 = α , Y 3 = γ ) p ( Y 1 = α , Y 2 = α , Y 3 = γ ) = p ( Y 1 = α , Y 2 = α , Y 3 = γ ) + p ( Y 1 = α , Y 2 = β , Y 3 = γ ) + p ( Y 1 = α , Y 2 = γ , Y 3 = γ ) p ( Y 1 = α , Y 2 = α , Y 3 = γ ) = 27 1 + 162 5 + 81 2 27 1 = 5 2
similarly we have
p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 2 / 81 5 / 54 = 4 15 p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) = \frac{2/81}{5/54} = \frac{4}{15} p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 5/54 2/81 = 15 4
and
p ( Y 2 = β ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 1 − p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) − p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 1 − 2 5 − 4 15 = 1 3 \begin{aligned}
p(Y_2=\beta|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma) &= 1-p(Y_2=\alpha|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)-p(Y_2=\gamma|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)\\
&= 1-\frac{2}{5}-\frac{4}{15} = \frac{1}{3}
\end{aligned} p ( Y 2 = β ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 1 − p ( Y 2 = α ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) − p ( Y 2 = γ ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 1 − 5 2 − 15 4 = 3 1
Finally we have
H ( Y 2 ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 2 5 log 5 2 + 1 3 log 3 + 4 15 log 15 4 = − 14 15 + 3 5 log 3 + 2 3 log 5 \begin{aligned}
H(Y_2|Y_1=\alpha, Y_3=\gamma)
&= \frac{2}{5}\log\frac{5}{2}+\frac{1}{3}\log 3+\frac{4}{15}\log\frac{15}{4}\\
&= -\frac{14}{15} + \frac{3}{5}\log 3 + \frac{2}{3}\log 5
\end{aligned} H ( Y 2 ∣ Y 1 = α , Y 3 = γ ) = 5 2 log 2 5 + 3 1 log 3 + 15 4 log 4 15 = − 15 14 + 5 3 log 3 + 3 2 log 5