跳到主要内容

京都大学 情報学研究科 通信情報システム専攻 2023年8月実施 専門基礎A [A-1]

Author​

祭音Myyura (co-authored with ChatGPT 5.4 Thinking)

Description​

大学公表の原題 下記のすべての問に答えよ。

(1)​

下記の問に答えよ。ただし

z=f(x,y),x=rcos⁡θ,y=rsin⁡θ,r>0z = f(x,y),\quad x = r\cos\theta,\quad y = r\sin\theta,\quad r>0

とする。

(a) 次の式が成り立つことを示せ。

(∂z∂x)2+(∂z∂y)2=(∂z∂r)2+1r2(∂z∂θ)2\left(\frac{\partial z}{\partial x}\right)^2 + \left(\frac{\partial z}{\partial y}\right)^2 = \left(\frac{\partial z}{\partial r}\right)^2 + \frac1{r^2}\left(\frac{\partial z}{\partial \theta}\right)^2

(b) 次の式が成り立つことを示せ。

∂2z∂x2+∂2z∂y2=∂2z∂r2+1r2∂2z∂θ2+1r∂z∂r\frac{\partial^2 z}{\partial x^2} + \frac{\partial^2 z}{\partial y^2}= \frac{\partial^2 z}{\partial r^2} + \frac1{r^2}\frac{\partial^2 z}{\partial \theta^2} + \frac1{r}\frac{\partial z}{\partial r}

(2)​

下記の問に答えよ。ただし,関数 B(p,q)B(p,q) は

B(p,q)=∫01xp−1(1−x)q−1dx(p>0,q>0)B(p,q) = \int_0^1 x^{p-1}(1-x)^{q-1} dx\qquad (p>0,q>0)

で与えられる。

(a) 次の値を求めよ。

B(12,1)B\left(\frac12,1\right)

(b) 次の値を求めよ。

B(12,12)B\left(\frac12,\frac12\right)

(c) 次の式が成り立つことを示せ(p>0,q>1p>0,q>1)。

pB(p,q)=(q−1)B(p+1,q−1)pB(p,q)=(q-1)B(p+1,q-1)

(3)​

下記の問に答えよ。ただし行列 AA は

A=[12221−22−21]A= \begin{bmatrix} 1 & 2 & 2\\ 2 & 1 & -2\\ 2 & -2 & 1 \end{bmatrix}

で与えられる。

(a) AA の固有方程式を求めよ。

(b) AA の固有値を求めよ。

(c) AA の固有ベクトルをすべて求めよ。

题目描述​

回答全部问题。

  1. 设 z=f(x,y)z=f(x,y)、x=rcos⁡θx=r\cos\theta、y=rsin⁡θy=r\sin\theta,其中 r>0r>0。

    1. 证明

      (∂z∂x)2+(∂z∂y)2=(∂z∂r)2+1r2(∂z∂θ)2.\left(\frac{\partial z}{\partial x}\right)^2+ \left(\frac{\partial z}{\partial y}\right)^2 = \left(\frac{\partial z}{\partial r}\right)^2+ \frac1{r^2}\left(\frac{\partial z}{\partial\theta}\right)^2.
    2. 证明

      ∂2z∂x2+∂2z∂y2=∂2z∂r2+1r∂z∂r+1r2∂2z∂θ2.\frac{\partial^2z}{\partial x^2}+ \frac{\partial^2z}{\partial y^2} = \frac{\partial^2z}{\partial r^2} +\frac1r\frac{\partial z}{\partial r} +\frac1{r^2}\frac{\partial^2z}{\partial\theta^2}.
  2. 定义 Beta 函数

    B(p,q)=∫01xp−1(1−x)q−1 dx,p,q>0.B(p,q)=\int_0^1x^{p-1}(1-x)^{q-1}\,dx, \qquad p,q>0.
    1. 求 B(12,1)B(\frac12,1);
    2. 求 B(12,12)B(\frac12,\frac12);
    3. 对 p>0,q>1p>0,q>1,证明 pB(p,q)=(q−1)B(p+1,q−1)pB(p,q)=(q-1)B(p+1,q-1)。
  3. 给定

    A=[12221−22−21].A=\begin{bmatrix}1&2&2\\2&1&-2\\2&-2&1\end{bmatrix}.
    1. 求 AA 的特征方程;
    2. 求全部特征值;
    3. 求全部特征向量。

Kai​

(1)​

(a)​

連鎖律より

∂z∂r=∂z∂x∂x∂r+∂z∂y∂y∂r=zxcos⁡θ+zysin⁡θ,\frac{\partial z}{\partial r} = \frac{\partial z}{\partial x}\frac{\partial x}{\partial r} +\frac{\partial z}{\partial y}\frac{\partial y}{\partial r} = z_x\cos\theta + z_y\sin\theta,
∂z∂θ=∂z∂x∂x∂θ+∂z∂y∂y∂θ=zx(−rsin⁡θ)+zy(rcos⁡θ)=r(−zxsin⁡θ+zycos⁡θ)\frac{\partial z}{\partial \theta} = \frac{\partial z}{\partial x}\frac{\partial x}{\partial \theta} +\frac{\partial z}{\partial y}\frac{\partial y}{\partial \theta} = z_x(-r\sin\theta) + z_y(r\cos\theta) = r(-z_x\sin\theta + z_y\cos\theta)

と書ける(ここで zx=∂z/∂xz_x=\partial z/\partial x,zy=∂z/∂yz_y=\partial z/\partial y)。

したがって

(∂z∂r)2=(zxcos⁡θ+zysin⁡θ)2,1r2(∂z∂θ)2=(−zxsin⁡θ+zycos⁡θ)2.\begin{aligned} \left(\frac{\partial z}{\partial r}\right)^2 &= (z_x\cos\theta + z_y\sin\theta)^2,\\ \frac1{r^2}\left(\frac{\partial z}{\partial \theta}\right)^2 &= (-z_x\sin\theta + z_y\cos\theta)^2. \end{aligned}

2 つを足すと

(zx2+zy2)(cos⁡2θ+sin⁡2θ)+2zxzy(cos⁡θsin⁡θ−sin⁡θcos⁡θ)=zx2+zy2.(z_x^2+z_y^2)(\cos^2\theta+\sin^2\theta) + 2 z_x z_y (\cos\theta\sin\theta - \sin\theta\cos\theta) = z_x^2+z_y^2.

よって

(∂z∂x)2+(∂z∂y)2=(∂z∂r)2+1r2(∂z∂θ)2\left(\frac{\partial z}{\partial x}\right)^2 + \left(\frac{\partial z}{\partial y}\right)^2 = \left(\frac{\partial z}{\partial r}\right)^2 + \frac1{r^2}\left(\frac{\partial z}{\partial \theta}\right)^2

が示される。

(b)​

上で求めた

zr=zxcos⁡θ+zysin⁡θ,zθ=r(−zxsin⁡θ+zycos⁡θ)z_r = z_x\cos\theta + z_y\sin\theta,\qquad z_\theta = r(-z_x\sin\theta+z_y\cos\theta)

をさらに r,θr,\theta について微分し、

zrr=zxxcos⁡2θ+2zxysin⁡θcos⁡θ+zyysin⁡2θz_{rr} = z_{xx}\cos^2\theta + 2z_{xy}\sin\theta\cos\theta + z_{yy}\sin^2\theta
zθθ=r2(zxxsin⁡2θ−2zxysin⁡θcos⁡θ+zyycos⁡2θ)−rzrz_{\theta \theta} = r^2(z_{xx} \sin^2 \theta - 2z_{xy} \sin \theta \cos \theta + z_{yy} \cos^2 \theta) - rz_r

整理すると

zxx+zyy=zrr+1rzr+1r2zθθz_{xx}+z_{yy} = z_{rr} + \frac1{r}z_r + \frac1{r^2}z_{\theta\theta}

が得られる(極座標でのラプラシアンの標準公式)。

(2) ベータ関数​

(a)​

定義より

B(12,1)=∫01x−1/2(1−x)0dx=∫01x−1/2dx=[2x1/2]01=2.B\left(\frac12,1\right) = \int_0^1 x^{-1/2}(1-x)^{0}dx = \int_0^1 x^{-1/2}dx = \left[2x^{1/2}\right]_0^1 = 2.

(b)​

B(12,12)=∫01x−1/2(1−x)−1/2 dx.B\left(\frac12,\frac12\right) = \int_0^1 x^{-1/2}(1-x)^{-1/2}\,dx.

置換 x=sin⁡2tx=\sin^2 t (0≤t≤π/20\le t\le\pi/2)を用いると

dx=2sin⁡tcos⁡tdt,x−1/2=(sin⁡t)−1,(1−x)−1/2=(cos⁡t)−1,dx = 2\sin t\cos tdt,\quad x^{-1/2} = (\sin t)^{-1},\quad (1-x)^{-1/2} = (\cos t)^{-1},

より

B(12,12)=∫0π/22dt=π.B\left(\frac12,\frac12\right) = \int_0^{\pi/2} 2dt = \pi.

(c)​

B(p,q)=∫01xp−1(1−x)q−1dxB(p,q) = \int_0^1 x^{p-1}(1-x)^{q-1}dx

から始める。関数

F(x)=xp(1−x)q−1F(x)=x^{p}(1-x)^{q-1}

を考えると

F′(x)=pxp−1(1−x)q−1−(q−1)xp(1−x)q−2.F'(x)=p x^{p-1}(1-x)^{q-1} -(q-1)x^{p}(1-x)^{q-2}.

これを整理して

pxp−1(1−x)q−1=F′(x)+(q−1)xp(1−x)q−2.p x^{p-1}(1-x)^{q-1} = F'(x) + (q-1)x^{p}(1-x)^{q-2}.

両辺を 00 から 11 まで積分すると

pB(p,q)=∫01F′(x)dx+(q−1)∫01xp(1−x)q−2dx.pB(p,q) = \int_0^1 F'(x)dx +(q-1)\int_0^1 x^{p}(1-x)^{q-2}dx.

ここで p>0,q>1p>0,q>1 なので xp(1−x)q−1x^{p}(1-x)^{q-1} は端点で 00 になり, ∫01F′(x)dx=F(1)−F(0)=0\int_0^1 F'(x)dx = F(1)-F(0)=0。したがって

pB(p,q)=(q−1)∫01xp(1−x)q−2dx=(q−1)B(p+1,q−1).pB(p,q) = (q-1)\int_0^1 x^{p}(1-x)^{q-2}dx = (q-1)B(p+1,q-1).

(3)​

(a)​

固有値を λ\lambda とすると固有方程式は

det⁡(λI−A)=0.\det(\lambda I - A)=0.

計算すると

det⁡(λI−A)=λ3−3λ2−9λ+27=(λ−3)2(λ+3).\det(\lambda I-A) = \lambda^3-3\lambda^2-9\lambda+27 = (\lambda-3)^2(\lambda+3).

したがって固有方程式は

(λ−3)2(λ+3)=0(\lambda-3)^2(\lambda+3)=0

(b)​

固有方程式から

λ1=3 (重複度2),λ2=−3\lambda_1=3\ (重複度2), \quad \lambda_2=-3

(c)​

λ=−3\lambda=-3 のとき (A+3I)v=0(A+3I)\mathbf{v}=0 を解くと,例えば

v−3=[−111](あるいは [1,−1,−1]Tでもよい) \mathbf{v}_{-3} = \begin{bmatrix}-1\\1\\1\end{bmatrix} \quad(\text{あるいは } [1,-1,-1]^T でもよい)

が得られる。

λ=3\lambda=3 のとき (A−3I)v=0(A-3I)\mathbf{v}=0 を解くと,独立な解として

v3(1)=[110],v3(2)=[101] \mathbf{v}_{3}^{(1)} = \begin{bmatrix}1\\1\\0\end{bmatrix},\qquad \mathbf{v}_{3}^{(2)} = \begin{bmatrix}1\\0\\1\end{bmatrix}

をとることができる。

したがって全固有ベクトルは

λ=−3:v=c[−111],c≠0,\lambda=-3:\qquad \mathbf v=c \begin{bmatrix}-1\\1\\1\end{bmatrix}, \quad c\ne0,
λ=3:v=c1[110]+c2[101],(c1,c2)≠(0,0)\lambda=3:\qquad \mathbf v=c_1\begin{bmatrix}1\\1\\0\end{bmatrix} +c_2\begin{bmatrix}1\\0\\1\end{bmatrix}, \quad(c_1,c_2)\ne(0,0)

となる。