京都大学 情報学研究科 数理工学専攻 2019年8月実施 オペレーションズ・リサーチ
Author
Casablanca
Description
日本語版
以下の問 (i)、(ii) に答えよ。
(i) 次の非線形計画問題を考える。
(P) Maximize θ ( x ) subject to x ∈ X \begin{aligned}
\text{(P) } &\text{Maximize } \ \theta(\boldsymbol{x}) \\
&\text{subject to } \ \boldsymbol{x} \in X
\end{aligned} (P) Maximize θ ( x ) subject to x ∈ X
ただし、(P) の決定変数は x ∈ R n x \in \mathbb{R}^n x ∈ R n であり、θ : R n → R \theta : \mathbb{R}^n \rightarrow \mathbb{R} θ : R n → R と X ⊆ R n X \subseteq \mathbb{R}^n X ⊆ R n は以下のように定義された目的関数と実行可能領域である。
θ ( x ) = ( ∏ i = 1 n x i ) 1 n , X = { x ∈ R n | ∑ i = 1 n x i = 1 , x i ≧ 0 ( i = 1 , … , n ) } \theta(\boldsymbol{x}) = \left( \prod_{i=1}^{n} x_i \right)^{\frac{1}{n}}, \quad X = \left\{ \boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^n \middle| \sum_{i=1}^{n} x_i = 1, \, x_i \geqq 0 \ (i = 1, \ldots, n) \right\} θ ( x ) = ( i = 1 ∏ n x i ) n 1 , X = { x ∈ R n i = 1 ∑ n x i = 1 , x i ≧ 0 ( i = 1 , … , n ) }
問題 (P) は唯一の最適解 x ∗ \boldsymbol{x}^* x ∗ を持ち、関数 θ \theta θ は R + n \mathbb{R}_{+}^n R + n 上で凹関数(すなわち、− θ -\theta − θ は凸関数)であることが知られている。
ただし、R + n = { x ∈ R n ∣ x i > 0 ( i = 1 , … , n ) } \mathbb{R}_{+}^n = \{ \boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^n \mid x_i > 0 \ (i = 1, \ldots, n) \} R + n = { x ∈ R n ∣ x i > 0 ( i = 1 , … , n )} である。
以下の (a), (b), ( c ) (c) ( c ) に答えよ。
(a) 問題 (P) のカルーシュ・キューン・タッカー条件 (Karush-Kuhn-Tucker 条件) を書け。(問題 (P) が最大化問題であることに注意すること。)
(b) 問題 (P) の最適解 x ∗ \boldsymbol{x}^* x ∗ を求めよ。
( c ) (c) ( c ) γ i ∈ R , γ i ≧ 0 ( i = 1 , … , n ) \gamma_i \in \mathbb{R}, \, \gamma_i \geqq 0 \ (i = 1, \ldots, n) γ i ∈ R , γ i ≧ 0 ( i = 1 , … , n ) とする。問題 (P) の最適解 x ∗ \boldsymbol{x}^* x ∗ を利用して、以下の算術幾何平均の不等式が成り立つことを示せ。
1 n ∑ i = 1 n γ i ≧ ( ∏ i = 1 n γ i ) 1 n \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} \gamma_i \geqq \left( \prod_{i=1}^{n} \gamma_i \right)^{\frac{1}{n}} n 1 i = 1 ∑ n γ i ≧ ( i = 1 ∏ n γ i ) n 1
(ii) 正の整数 n n n に対して、F n \mathcal{F}_n F n を R n \mathbb{R}^n R n から R \mathbb{R} R への非負の凸関数の集合とする。以下の (A), (B) に答えよ。
(A) f ∈ F n f \in \mathcal{F}_n f ∈ F n が与えられたとき、関数 g f : R n → R g_f : \mathbb{R}^n \rightarrow \mathbb{R} g f : R n → R を g f ( x ) = f ( x ) 2 ( x ∈ R n ) g_f(\boldsymbol{x}) = f(\boldsymbol{x})^2 \ (\boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^n) g f ( x ) = f ( x ) 2 ( x ∈ R n ) と定義する。そのとき、任意の f ∈ ⋃ n = 1 ∞ F n f \in \bigcup_{n=1}^{\infty} \mathcal{F}_n f ∈ ⋃ n = 1 ∞ F n に対して、g f g_f g f が凸関数であることを示せ。
(B) 正の数 α ∈ R \alpha \in \mathbb{R} α ∈ R と f ∈ F n f \in \mathcal{F}_n f ∈ F n が与えられたとき、関数 h f , α : R n → R h_{f,\alpha} : \mathbb{R}^n \rightarrow \mathbb{R} h f , α : R n → R を h f , α ( x ) = f ( x ) α ( x ∈ R n ) h_{f,\alpha}(\boldsymbol{x}) = f(\boldsymbol{x})^{\alpha} \ (\boldsymbol{x} \in \mathbb{R}^n) h f , α ( x ) = f ( x ) α ( x ∈ R n ) と定義する。
そのとき、すべての α ≧ α ∗ \alpha \geqq \alpha^* α ≧ α ∗ と f ∈ ⋃ n = 1 ∞ F n f \in \bigcup_{n=1}^{\infty} \mathcal{F}_n f ∈ ⋃ n = 1 ∞ F n に対して、h f , α h_{f,\alpha} h f , α が凸関数であるような最小な α ∗ ∈ R \alpha^* \in \mathbb{R} α ∗ ∈ R を求めよ。その際、α ∗ \alpha^* α ∗ が最小であることを示せ。
English Version
Kai
(i)
(a)
(P) : Minimize − θ ( x ) subject to 1 ⊤ x = 1 x ⪰ 0 \begin{aligned}
\text{(P)}: \text{Minimize } \ &-\theta (x) \\
\text{subject to } \ &\boldsymbol{1}^\top x = 1 \\
&x \succeq \boldsymbol{0}
\end{aligned} (P) : Minimize subject to − θ ( x ) 1 ⊤ x = 1 x ⪰ 0
Lagrangian:
L ( x , μ ) = − θ ( x ) + μ ( 1 ⊤ x − 1 ) L(x, \mu) = -\theta (x) + \mu (1^\top x - 1) L ( x , μ ) = − θ ( x ) + μ ( 1 ⊤ x − 1 )
KKT-conditions { − 1 n ( Π j ≠ i n x j ) 1 n − 1 − μ = 0 , i = 1 , 2 , … , n 1 ⊤ x = 1 , x ⪰ 0 \text{KKT-conditions } \left\{
\begin{aligned}
&-\frac 1n (\Pi_{j\neq i}^{n} x_j)^{\frac 1n - 1} - \mu = 0, i = 1, 2, \ldots, n \\
&1^\top x = 1, x\succeq 0 \\
\end{aligned}
\right. KKT-conditions ⎩ ⎨ ⎧ − n 1 ( Π j = i n x j ) n 1 − 1 − μ = 0 , i = 1 , 2 , … , n 1 ⊤ x = 1 , x ⪰ 0
(b)
x ∗ x^* x ∗ , μ ∗ \mu ^* μ ∗ satisfied KKT-conditions if x ∗ = [ 1 n , 1 n , … , 1 n ] ⊤ x^* = [\frac 1n, \frac 1n, \ldots , \frac 1n]^\top x ∗ = [ n 1 , n 1 , … , n 1 ] ⊤ , μ = − 1 n \mu = -\frac 1n μ = − n 1
( c ) (c) ( c )
( ∏ i = 1 n γ i ) 1 n = ( ∏ i = 1 n γ i ) 1 n ∑ γ i ∑ γ i = ( ∏ i = 1 n γ i ( ∑ i = 1 n γ i ) n ) 1 n ( ∑ i = 1 n γ i ) ≤ 1 n ∑ i = 1 n γ i (\prod_{i=1}^{n} \gamma_i )^{\frac 1n} = (\prod_{i=1}^{n} \gamma_i )^{\frac 1n} \frac{\sum \gamma_i}{\sum \gamma_i} = (\frac{\prod_{i=1}^{n} \gamma_i}{(\sum_{i=1}^{n}\gamma_i)^n})^{\frac 1n} (\sum_{i=1}^{n} \gamma_i) \leq \frac 1n \sum_{i=1}^{n}\gamma_i ( i = 1 ∏ n γ i ) n 1 = ( i = 1 ∏ n γ i ) n 1 ∑ γ i ∑ γ i = ( ( ∑ i = 1 n γ i ) n ∏ i = 1 n γ i ) n 1 ( i = 1 ∑ n γ i ) ≤ n 1 i = 1 ∑ n γ i
(ii)
(A)
For any f ∈ ⋃ n = 1 ∞ F n f \in \bigcup_{n=1}^{\infty} \mathcal{F}_n f ∈ ⋃ n = 1 ∞ F n , w.l.o.g, let f : R k → R f : \mathbb{R}^k \rightarrow \mathbb{R} f : R k → R be an nonnegative function.
Then
θ g f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) g f ( x 2 ) = θ f ( x 1 ) 2 + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) 2 \theta g_f( x_1) + (1-\theta)g_f(x_2) = \theta f( x_1)^2 + (1-\theta) f( x_2)^2 θ g f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) g f ( x 2 ) = θ f ( x 1 ) 2 + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) 2
g f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) = f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) 2 ≤ ( θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ) 2 g_f(\theta x_1 + (1-\theta)x_2) = f(\theta x_1 + (1-\theta)x_2) ^ 2 \leq (\theta f( x_1) + (1-\theta) f( x_2)) ^2 g f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) = f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) 2 ≤ ( θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ) 2
and consider ϕ ( θ ) = g f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) − θ g f ( x 1 ) − ( 1 − θ ) g f ( x 2 ) \phi(\theta) =g_f(\theta x_1 + (1-\theta)x_2) - \theta g_f( x_1) - (1-\theta)g_f(x_2) ϕ ( θ ) = g f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) − θ g f ( x 1 ) − ( 1 − θ ) g f ( x 2 ) ,
by calculating Δ \Delta Δ , easily we see:
g f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) ≤ θ g f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) g f ( x 2 ) g_f(\theta x_1 + (1-\theta)x_2) \leq \theta g_f( x_1) + (1-\theta)g_f(x_2) g f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) ≤ θ g f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) g f ( x 2 )
(B)
for α ≥ 1 \alpha \geq 1 α ≥ 1 :
θ f ( x 1 ) α + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) α ≥ ( θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ) α \theta f(x_1)^{\alpha} + (1-\theta)f(x_2) ^{\alpha} \geq (\theta f(x_1) + (1-\theta)f(x_2))^{\alpha} θ f ( x 1 ) α + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) α ≥ ( θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ) α
since θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ≥ f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) \theta f(x_1) + (1-\theta)f(x_2) \geq f(\theta x_1 + (1-\theta)x_2) θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ≥ f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) , and t α t^{\alpha} t α increases for t > 0 t>0 t > 0
then
( θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ) α ≥ ( f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) ) α = h ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) (\theta f(x_1) + (1-\theta)f(x_2))^{\alpha} \geq (f(\theta x_1 + (1-\theta)x_2))^{\alpha } = h(\theta x_1 + (1-\theta)x_2) ( θ f ( x 1 ) + ( 1 − θ ) f ( x 2 ) ) α ≥ ( f ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 ) ) α = h ( θ x 1 + ( 1 − θ ) x 2 )
thus h h h is convex for α ≥ 1 \alpha \geq 1 α ≥ 1 .
If α < 1 \alpha < 1 α < 1 , let f ( x ) = x 1 α f(x) = x_1^{\alpha} f ( x ) = x 1 α , easy to see h h h is not convex.
hence α ∗ = 1 \alpha^* = 1 α ∗ = 1