京都大学 情報学研究科 数理工学専攻 2014年8月実施 力学系数学
Author
Casablanca, 祭音Myyura
Description
日本語版
a ( t ) a(t) a ( t ) を半無限区間 [ 1 , ∞ ) [1, \infty) [ 1 , ∞ ) で定義された連続関数として、微分方程式
t d 2 x d t 2 + ( t 2 − 1 ) a ( t ) d x d t − t a ( t ) x = 0 , t ≧ 1 \begin{align}
t \frac{d^2 x}{d t^2} + (t^2 - 1) a(t) \frac{dx}{dt} - t a(t) x = 0, \qquad t \geqq 1 \tag{1}
\end{align} t d t 2 d 2 x + ( t 2 − 1 ) a ( t ) d t d x − t a ( t ) x = 0 , t ≧ 1 ( 1 )
を考える。x = t 3 t 2 + 1 x = \frac{t^3}{t^2 + 1} x = t 2 + 1 t 3 を式 (1) のひとつの解とする。以下の問いに答えよ。
(i) 関数 a ( t ) a(t) a ( t ) を求めよ。
(ii) 式 (1) で x = t 3 t 2 + 1 y x = \frac{t^3}{t^2 + 1} y x = t 2 + 1 t 3 y とおく。y y y が満たす微分方程式を求めよ。
(iii) (ii) で得られた微分方程式を解き、式 (1) の一般解を求めよ。
(iv) 式 (1) の解 x ( t ) x(t) x ( t ) が半無限区間 [ 1 , ∞ ) [1, \infty) [ 1 , ∞ ) において有界となるための、t = 1 t=1 t = 1 における初期値 ( x 0 , v 0 ) = ( x ( 1 ) , d x d t ( 1 ) ) (x_0, v_0) = \left( x(1), \frac{dx}{dt} (1) \right) ( x 0 , v 0 ) = ( x ( 1 ) , d t d x ( 1 ) ) の必要十分条件を求めよ。
English Version
题目描述
设 a ( t ) a(t) a ( t ) 是半无限区间 [ 1 , ∞ ) [1,\infty) [ 1 , ∞ ) 上的连续函数,考虑微分方程
t d 2 x d t 2 + ( t 2 − 1 ) a ( t ) d x d t − t a ( t ) x = 0 , t ≧ 1. (1) t\frac{d^2x}{dt^2}+(t^2-1)a(t)\frac{dx}{dt}-ta(t)x=0,
\qquad t\geqq1. \tag{1} t d t 2 d 2 x + ( t 2 − 1 ) a ( t ) d t d x − t a ( t ) x = 0 , t ≧ 1. ( 1 )
已知 x = t 3 t 2 + 1 x=\dfrac{t^3}{t^2+1} x = t 2 + 1 t 3 是方程 (1) 的一个解。回答:
求函数 a ( t ) a(t) a ( t ) 。
在 (1) 中作代换 x = t 3 t 2 + 1 y x=\dfrac{t^3}{t^2+1}y x = t 2 + 1 t 3 y ,求 y y y 满足的微分方程。
解第 2 问的方程,从而求出 (1) 的一般解。
求初值
( x 0 , v 0 ) = ( x ( 1 ) , d x d t ( 1 ) ) (x_0,v_0)=\left(x(1),\frac{dx}{dt}(1)\right) ( x 0 , v 0 ) = ( x ( 1 ) , d t d x ( 1 ) )
应满足的充要条件,使解 x ( t ) x(t) x ( t ) 在 [ 1 , ∞ ) [1,\infty) [ 1 , ∞ ) 上有界。
Kai
(i)
d x d t = t 4 + 3 t 2 t 4 + 2 t 2 + 1 , d 2 x d t 2 = 2 t ( 3 − t 2 ) ( t 2 + 1 ) 3 \frac{dx}{dt} = \frac{t^4 + 3t^2}{t^4 + 2t^2 + 1},\quad \frac{d^2x}{dt^2} = \frac{2t(3-t^2)}{(t^2 + 1)^3} d t d x = t 4 + 2 t 2 + 1 t 4 + 3 t 2 , d t 2 d 2 x = ( t 2 + 1 ) 3 2 t ( 3 − t 2 )
and we get
a ( t ) = 2 t 2 + 1 a(t) = \frac{2}{t^2 + 1} a ( t ) = t 2 + 1 2
At t = 3 t=\sqrt3 t = 3 , direct substitution gives 0 = 0 0=0 0 = 0 and does not determine a ( t ) a(t) a ( t ) at that point alone. The formula above holds for t ≠ 3 t\ne\sqrt3 t = 3 ; continuity on [ 1 , ∞ ) [1,\infty) [ 1 , ∞ ) gives a ( 3 ) = 1 / 2 a(\sqrt3)=1/2 a ( 3 ) = 1/2 as well.
(ii)
for solution x 1 , x 2 x_1, x_2 x 1 , x 2
( x 1 ′ x 2 − x 1 x 2 ′ ) ′ = x 1 ′ ′ x 2 − x 1 x 2 ′ ′ = − ( t − 1 t ) a ( t ) ( x 1 ′ x 2 − x 1 x 2 ′ ) \begin{aligned}
(x_1'x_2 - x_1 x_2')' &= x_1 ''x_2 - x_1 x_2'' \\
&= -(t-\frac 1t )a(t)(x_1'x_2 - x_1 x_2')
\end{aligned} ( x 1 ′ x 2 − x 1 x 2 ′ ) ′ = x 1 ′′ x 2 − x 1 x 2 ′′ = − ( t − t 1 ) a ( t ) ( x 1 ′ x 2 − x 1 x 2 ′ )
x 2 = x 1 y x_2=x_1y x 2 = x 1 y , x 2 ′ = x 1 ′ y + x 1 y ′ x_2'=x_1'y+x_1y' x 2 ′ = x 1 ′ y + x 1 y ′ , then
( x 1 ′ x 1 y − x 1 ( x 1 ′ y + x 1 y ′ ) ) ′ = − 2 ( 1 − t 2 ) t ( t 2 + 1 ) x 1 2 y ′ (x_1' x_1 y - x_1 (x_1 ' y + x_1 y'))' = -\frac{2(1-t^2)}{t(t^2 + 1)} x_1^2 y' ( x 1 ′ x 1 y − x 1 ( x 1 ′ y + x 1 y ′ ) ) ′ = − t ( t 2 + 1 ) 2 ( 1 − t 2 ) x 1 2 y ′
and we obtain
t y ′ ′ + 4 y ′ = 0 ty'' + 4y' = 0 t y ′′ + 4 y ′ = 0
(iii)
Let y ′ = μ y' = \mu y ′ = μ , then t μ ′ = − 4 μ t\mu ' = -4\mu t μ ′ = − 4 μ , we get μ = C t 4 \mu = \frac {C}{t^4} μ = t 4 C , y = C 1 t 3 + C 2 y = \frac{C_1}{t^3} + C_2 y = t 3 C 1 + C 2 .
Let C 1 = 1 C_1 = 1 C 1 = 1 , C 2 = 0 C_2 = 0 C 2 = 0 , we have
t 3 t 2 + 1 y = 1 t 2 + 1 \frac{t^3}{t^2 + 1}y = \frac{1}{t^2 + 1} t 2 + 1 t 3 y = t 2 + 1 1
since 1 t 2 + 1 \frac{1}{t^2 + 1} t 2 + 1 1 , t 3 t 2 + 1 \frac{t^3}{t^2 + 1} t 2 + 1 t 3 is linear independent,
C 1 + C 2 t 3 t 2 + 1 \frac{C_1 + C_2 t^3}{t^2 + 1} t 2 + 1 C 1 + C 2 t 3
is a general solution
(iv)
x ( t ) = C 1 + C 2 t 3 t 2 + 1 x(t) = \frac{C_1 + C_2 t^3}{t^2 + 1} x ( t ) = t 2 + 1 C 1 + C 2 t 3
x ′ ( t ) = C 2 t 4 + 3 C 2 t 2 − 2 C 1 t ( t 2 + 1 ) 2 x'(t) = \frac{C_2 t^4 + 3C_2 t^2 - 2C_1 t}{(t^2 + 1)^2} x ′ ( t ) = ( t 2 + 1 ) 2 C 2 t 4 + 3 C 2 t 2 − 2 C 1 t
C 2 = 0 C_2 = 0 C 2 = 0 is a necessary and sufficient condition.
And by solving:
[ x ( 1 ) d x d t ( 1 ) ] = [ C 1 + C 2 2 − 2 C 1 + 4 C 2 4 ] = [ x 0 v 0 ] \begin{bmatrix}
x(1)\\ \frac{dx}{dt}(1)
\end{bmatrix} =
\begin{bmatrix}
\frac{C_1 + C_2}{2} \\
\frac{-2C_1 + 4C_2}{4}
\end{bmatrix} =
\begin{bmatrix}
x_0 \\ v_0
\end{bmatrix} [ x ( 1 ) d t d x ( 1 ) ] = [ 2 C 1 + C 2 4 − 2 C 1 + 4 C 2 ] = [ x 0 v 0 ]
we get
C 1 = 2 3 ( 2 x 0 − v 0 ) C 2 = 2 3 ( x 0 + v 0 ) \begin{aligned}
&C_1 = \frac 23 (2x_0 - v_0) \\
&C_2 = \frac 23 (x_0 + v_0)
\end{aligned} C 1 = 3 2 ( 2 x 0 − v 0 ) C 2 = 3 2 ( x 0 + v 0 )
obviously x 0 = − v 0 x_0 = -v_0 x 0 = − v 0 is necessary and sufficient.