跳到主要内容

東京工業大学 工学院 電気電子系 2019年8月実施 数学2

Author

祭音Myyura

Description

不定積分と微分方程式に関する以下の問に答えよ。ただし,問 (2) (cc), (d) の解答は導出過程も含めて記述すること。

(1) 次の不定積分を求めよ。答のみを示せ。

  • (a) 1x2+4dx\int\frac{1}{x^2 + 4}dx
  • (b) 4xx2+1dx\int\frac{4x}{x^2 + 1}dx

(2) 式 (2.1)(2.1) で表される微分方程式がある。ただし,yyxx の関数とし,x0x \neq 0 とする。また,logx\log xxx の自然対数を表す。このとき,以下の問に答えよ。

dydx=3x+2y42x3y+6\begin{align} \frac{dy}{dx} = \frac{3x + 2y - 4}{2x - 3y + 6} \tag{2.1} \end{align}
  • (a) 定数 a,ba,b を用いて x,yx,yk=xa,m=ybk = x - a,m = y - b と書き直すと,式 (2.1)(2.1) の左辺は式 (2.2)(2.2) のように定数項を含まない形で表すことができた。このとき,a,ba,b を求めよ。
dmdk=3k+2m2k3m\begin{align} \frac{dm}{dk} = \frac{3k + 2m}{2k - 3m} \tag{2.2} \end{align}
  • (b) 式 (2.2)(2.2) の左辺について,u=m/k(k>0)u = m/k(k > 0) と置いて変形すると,dm/dkdm/dkuukk の関数となる。このとき,dm/dkdm/dkdu/dk,u,kdu/dk,u,k を用いて表せ。

  • (cc) 式 (2.2)(2.2) の右辺についても前問 (b) と同様に u=m/k(k>0)u = m/k(k > 0) と置いて変形すると,式 (2.2)(2.2)du/dk=E/Ddu/dk = E/D の関係式で表すことができる。ただし,DDuu のみの関数であり,E=3/kE = 3/k とする。このとき,DD を表せ。

  • (d) 前問 (cc) の関係式より式 (2.2)(2.2) の一般解を求めると,F3logk+C=0 (C は任意定数)F - 3\log k + C = 0 \ (C\text{ は任意定数}) を得る。関数 FFuu を用いて表せ。ただし,微分や積分を含まずに表すこと。

  • (e) x=1x = 1 において y=2y = 2 とし,前問 (d) より式 (2.1)(2.1)の特殊解を求めると, 4tan1G3logH=04\tan^{-1}G - 3\log H = 0 を得る。関数 GG と関数 HHxxyy を用いて表せ。ただし,微分や積分を含まずに表すこと。

Kai

(1)

(a)

x=2tanθx = 2\tan\theta とおくと、

1x2+4dx=14(1+tan2θ)2cos2θdθ=12tan1(x2)+C(C is constant)\begin{aligned} \int \frac{1}{x^2 + 4}dx &= \int \frac{1}{4(1 + \tan^2\theta)} \cdot \frac{2}{\cos^2\theta}d\theta \\ &= \frac{1}{2}\tan^{-1}(\frac{x}{2}) + C \quad (C \text{ is constant}) \end{aligned}

(b)

4xx2+1dx=2(x2+1)x2+1dx=2log(x2+1)+C(C is constant)\int\frac{4x}{x^2 + 1}dx = \int\frac{2(x^2 + 1)'}{x^2 + 1}dx = 2\log(x^2 + 1) + C \quad (C \text{ is constant})

(2)

(a)

{3x+2y4=02x3y+6=0{x=0y=2\left \{ \begin{aligned} 3x + 2y - 4 &= 0 \\ 2x - 3y + 6 &= 0 \\ \end{aligned} \right. \Rightarrow \left \{ \begin{aligned} &x = 0 \\ &y = 2 \\ \end{aligned} \right. x=k+0k=x+0y=m+2m=y2\begin{aligned} x = k + 0 &\Leftrightarrow k = x + 0 \\ y = m + 2 &\Leftrightarrow m = y - 2 \\ \end{aligned}

従って、

a=0,b=2a = 0 , b = 2

(b)

dmdk=3+2mk23mk\frac{dm}{dk} = \frac{3 + 2\frac{m}{k}}{2 - 3\frac{m}{k}} u=mkm=uku = \frac{m}{k} \Rightarrow m = uk dmdk=u+dudkk\frac{dm}{dk} = u + \frac{du}{dk}k

(cc)

(u+dudkk)=3+2u23u(u + \frac{du}{dk}k) = \frac{3 + 2u}{2 - 3u} dudkk=3+2u23uududkk=3+2uu(23u)23ududkk=3+3u223ududkk=31+u223ududk=3k1+u223ududk=3k/23u1+u2dudk=E/D\begin{aligned} \frac{du}{dk}k &= \frac{3 + 2u}{2 - 3u} - u \\ \frac{du}{dk}k &= \frac{3 + 2u - u(2 - 3u)}{2 - 3u} \\ \frac{du}{dk}k &= \frac{3 + 3u^2}{2 - 3u} \\ \frac{du}{dk}k &= 3\frac{1 + u^2}{2 - 3u} \\ \frac{du}{dk} &= \frac{3}{k} \cdot \frac{1 + u^2}{2 - 3u} \\ \frac{du}{dk} &= \frac{3}{k}\bigg/\frac{2 - 3u}{1 + u^2} \\ \frac{du}{dk} &= E/D \end{aligned}

従って、

D=23u1+u2D = \frac{2 - 3u}{1 + u^2}

(d)

dudk=ED\frac{du}{dk} = \frac{E}{D} Ddu=EdkDdu = Edk 23u1+u2du=3kdk\int\frac{2 - 3u}{1 + u^2}du = \int\frac{3}{k}dk 21+u2du322u1+u2du=3logk+A\int\frac{2}{1 + u^2}du - \frac{3}{2}\int\frac{2u}{1 + u^2}du = 3\log|k| + A 2tan1u32log(1+u2)=3logk+A2\tan^{-1}u - \frac{3}{2}\log(1 + u^2) = 3\log|k| + A 2tan1u32log(1+u2)=3logk+C=02\tan^{-1}u - \frac{3}{2}\log(1 + u^2) = 3\log|k| + C = 0 (A,C are constants)(A,C \text{ are constants})

従って、

F=2tan1u32log(1+u2)F = 2\tan^{-1}u - \frac{3}{2}\log(1 + u^2)

(e)

x=k=1,u=mk=y21=0x = k = 1,u = \frac{m}{k} = \frac{y^{-2}}{1} = 0 2tan1u32log(1+u2)3logk=04tan1u3log(1+u2)6logk=04tan1(y2x)3log[1+(y2x)2]3logx2=04tan1(y2x)3log(x2+(y2)2)=0\begin{aligned} 2\tan^{-1}u - \frac{3}{2}\log(1 + u^2) - 3\log k &= 0 \\ 4\tan^{-1}u - 3\log(1 + u^2) - 6\log k &= 0 \\ 4\tan^{-1}(\frac{y - 2}{x}) - 3\log\big[1 + (\frac{y - 2}{x})^2\big] - 3\log x^2 & = 0 \\ 4\tan^{-1}(\frac{y - 2}{x}) - 3\log \big(x^2 + (y - 2)^2\big) &= 0 \end{aligned}

従って、

G=y2x,H=x2+(y2)2G = \frac{y - 2}{x},H = x^2 + (y - 2)^2